ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Arjuna Vishada Yogaಅಧ್ಯಾಯ 1, ಶ್ಲೋಕ 29 (1.29)

ಶರೀರದ ಭಾಷೆ. ಗೀತೆಯ ಈ ಭಾಗ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿದೆ. ಮಹಾನ್ ಯೋಧ ಅರ್ಜುನ, (ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ) ದೇವ-ಅಸುರರೊಡನೆಯೂ ಹೋರಾಡಿದವನು, ತನ್ನ ಶರೀರದ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ನೇರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ: "ನನ್ನ ಕೈಕಾಲುಗಳು ಸೋಲುತ್ತಿವೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುತ್ತಿದೆ, ನಾನು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ." ಯಾವ ನೆಪವೂ ಇಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಣಗಳು:

1. Gātrāṇi sīdanti — ಅಂಗಗಳು ಸಡಿಲ: ಶ್ರೀಧರರು: kara-caraṇādīni sīdanti viśīryante — ಕೈಕಾಲು ಮೊದಲಾದವು ಮುರಿದುಬೀಳುವಂತಿವೆ.
2. Mukhaṃ pariśuṣyati — ಬಾಯಿ ಒಣಗುವುದು: ಶ್ರೀಧರರು: nirdravī-bhavati — ತೇವ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧುಸೂದನರು "ಪರಿ" (ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ) ಉಪಸರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಆಯಾಸದಿಂದ ಆಗುವ ಒಣಗುವಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚು — ಶೋಕದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು.
3. Vepathuḥ — ನಡುಕ: ಶ್ರೀಧರರು: kampaḥ.
4. Romaharṣaḥ — ರೋಮಾಂಚನ: ಶ್ರೀಧರರು: romāñcaḥ.

ಮಧುಸೂದನರ ದಾರ್ಶನಿಕ ನಿದಾನ. ಮಧುಸೂದನರು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ತನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರರ ಶರೀರದಲ್ಲಿ "ನಾನು" ಮತ್ತು "ನನ್ನದು" ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯದ (anātmavit) ಅರ್ಜುನನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶರೀರಗಳ ವಿನಾಶದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಮಹಾ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು. ಅಂದರೆ ಈ ಶೋಕದ ಬೇರು — ಶರೀರವನ್ನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಉಪದೇಶ ಇದೇ ಅಂಶದ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ: ಆತ್ಮ ಶರೀರದಿಂದ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿ (2.11–2.30).

ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ — ಒಂದು ಗುಣ. ತನ್ನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನ ಮುಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಕರು ಇದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಷ್ಯನ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ: ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುವುದು. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನಮ್ಮದು.