ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Arjuna Vishada Yogaಅಧ್ಯಾಯ 1, ಶ್ಲೋಕ 38 (1.38)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಅರ್ಜುನಃ
ಯದ್ಯಪ್ಯೇತೇ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಲೋಭೋಪಹತಚೇತಸಃ
ಕುಲಕ್ಷಯಕೃತಂ ದೋಷಂ ಮಿತ್ರದ್ರೋಹೇ ಚ ಪಾತಕಮ್
॥ 1.38 ॥
yadyapyete na paśyanti lobhopahatacetasaḥ
kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ mitradrohe ca pātakam
ಅನುವಾದ
"ದುರಾಸೆಯಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟವಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಇವರು ಕುಲನಾಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷವನ್ನೂ ಮಿತ್ರದ್ರೋಹದ ಪಾಪವನ್ನೂ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ…" (ವಾಕ್ಯ 1.39ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ)
ಭಾವಾರ್ಥ
"Lobhopahata-cetasaḥ" — ದುರಾಸೆಯಿಂದ ಹಾಳಾದ ಮನಸ್ಸು. ಅರ್ಜುನನು ಕೌರವರ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಿದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ: ಅವರ ಚಿತ್ತ (ಮನಸ್ಸು, ವಿವೇಕ) ಲೋಭದಿಂದ (ದುರಾಸೆಯಿಂದ) "ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ" — upahata. ಶ್ರೀಧರರು: rājya-lobhena upahataṃ bhraṣṭa-vivekaṃ ceto yeṣām — ರಾಜ್ಯದ ದುರಾಸೆಯಿಂದ ಯಾರ ವಿವೇಕ ಭ್ರಷ್ಟವಾಗಿದೆಯೋ ಅವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ದೋಷವನ್ನು ಕಾಣಲಾರರು.
ಎರಡು ದೋಷಗಳು:
- Kula-kṣaya-kṛta doṣa — ಕುಲನಾಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷ (ಇದರ ವಿಸ್ತಾರ 1.40–1.44ರಲ್ಲಿ).
- Mitra-droha pātaka — ಮಿತ್ರರಿಗೆ/ತನ್ನವರಿಗೆ ಮಾಡುವ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತದ ಪಾಪ.
ಮಧುಸೂದನರ ಆಳವಾದ ತರ್ಕ — "ಭೀಷ್ಮರೂ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗಾದರೆ?" ಮಧುಸೂದನರು ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ಭೀಷ್ಮರಂತಹ ಶಿಷ್ಟರೂ (ಸದಾಚಾರಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ) ಬಂಧುವಧೆಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ; ಶಿಷ್ಟರ ಆಚಾರವನ್ನು ವೇದಮೂಲಕ (ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಹಾಗಾದರೆ ಇತರರಿಗೂ ಇದು ಉಚಿತವಾಗಬೇಕಲ್ಲವೇ?" ಉತ್ತರ: ದುರಾಸೆಯಂತಹ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡಲ್ಲಿ, ಆಚಾರವನ್ನು ವೇದಮೂಲಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ (hetu-darśanāc ca — ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಒಂದು ನಿಯಮ). ಅಂದರೆ "ದೊಡ್ಡವರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" — ಅದರ ಹಿಂದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರಣ (ದುರಾಸೆ, ಒತ್ತಡ) ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ತಾನಾಗಿಯೇ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲ.
ಅರ್ಜುನನ ನೈತಿಕ ನಿಲುವು. ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಅವರು ಕುರುಡರು — ಆದರೆ ನಾನಲ್ಲ." ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆ: ಇತರರು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ನಾವು ತಪ್ಪು ಮಾಡಲು ನೆಪವಲ್ಲ.
AI-assisted draft translation — under review.