श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 ఫ్లిప్‌బుక్‌లో చదవండి

భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 38 (1.38)

మూల సంస్కృతం · అర్జునః

యద్యప్యేతే న పశ్యన్తి లోభోపహతచేతసః
కులక్షయకృతం దోషం మిత్రద్రోహే చ పాతకమ్
॥ 1.38 ॥

yadyapyete na paśyanti lobhopahatacetasaḥ
kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ mitradrohe ca pātakam

అనువాదం

"లోభంతో భ్రష్టమైన మనస్సు గల వీరు కుల-నాశనం వల్ల కలిగే దోషాన్నీ, మిత్రులకు ద్రోహం చేయడంలోని పాపాన్నీ చూడలేకపోయినా సరే…" (వాక్యం 1.39 లో పూర్తవుతుంది)

భావార్థం

"లోభోపహతచేతసః" — లోభంతో నశించిన మనస్సు. అర్జునుడు కౌరవుల స్థితిని నిర్ధారిస్తాడు: వారి చిత్తం (మనస్సు, వివేకం) లోభం చేత "దెబ్బతిన్నది" — upahata. శ్రీధరులు: rājya-lobhena upahataṃ bhraṣṭa-vivekaṃ ceto yeṣām — రాజ్య లోభంతో ఎవరి వివేకం భ్రష్టమైందో. అందుకే వారు దోషాన్ని చూడలేరు.

రెండు దోషాలు:

  1. Kula-kṣaya-kṛta doṣa — కుల నాశనం వల్ల కలిగే దోషం (దీని విస్తారం 1.40–1.44 లో).
  2. Mitra-droha pātaka — మిత్రులకు/తనవారికి చేసే విశ్వాసఘాతపు పాపం.

మధుసూదనుల లోతైన తర్కం — "భీష్ముడు కూడా యుద్ధం చేస్తున్నాడు కదా?" మధుసూదనులు మరొక సందేహానికి సమాధానం ఇస్తారు: "భీష్ముని వంటి శిష్టులు (సదాచారులు, జ్ఞానులు) కూడా బంధు-వధ యుద్ధంలో పాల్గొంటున్నారు; శిష్టుల ఆచారం వేద-మూలకమైనదిగా (ప్రామాణికమైనదిగా) పరిగణించబడుతుంది — కాబట్టి ఇతరులకు కూడా ఇది తగినదే కావాలి కదా?" సమాధానం: లోభం వంటి ఏదైనా కారణం స్పష్టంగా కనిపించిన చోట, ఆచారాన్ని వేద-మూలకంగా పరిగణించరు (hetu-darśanāc ca — మీమాంసలోని ఒక నియమం). అంటే "పెద్దవారు చేస్తున్నారు" అనేది — దాని వెనుక వేరే కారణం (లోభం, ఒత్తిడి) కనిపిస్తుంటే — దానంతట అదే ప్రమాణం కాదు.

అర్జునుని నైతిక స్థితి. అర్జునుడు అంటాడు: "వారు గుడ్డివారు — కానీ నేను కాదు." ఇది ఒక ముఖ్యమైన నైతిక ఆలోచన: ఇతరులు తప్పు చేయడం మనం తప్పు చేయడానికి సాకు కాదు.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 ఫ్లిప్‌బుక్‌లో చదవండి ✉ సవరణ సూచించండి