ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Purushottama Yogaಅಧ್ಯಾಯ 15, ಶ್ಲೋಕ 2 (15.2)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸೃತಾಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಖಾಃ
ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾ ವಿಷಯಪ್ರವಾಲಾಃ
ಅಧಶ್ಚ ಮೂಲಾನ್ಯನುಸನ್ತತಾನಿ
ಕರ್ಮಾನುಬನ್ಧೀನಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ
॥ 15.2 ॥
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhāḥ
guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ
adhaśca mūlānyanusantatāni
karmānubandhīni manuṣyaloke
ಅನುವಾದ
"ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಹರಡಿವೆ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದಿವೆ, ವಿಷಯಗಳೆಂಬ ಚಿಗುರುಗಳುಳ್ಳವು; ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿಸುವ ಬೇರುಗಳು ಹರಡುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತವೆ."
ಭಾವಾರ್ಥ
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. adhaḥ manuṣyādibhyo yāvat sthāvaram ūrdhvaṃ ca yāvat brahmaṇaḥ … dhāma — ಕೆಳಗೆ ಸ್ಥಾವರಗಳವರೆಗೆ, ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಧಾಮದವರೆಗೆ; guṇaiḥ sattvarajastamobhiḥ pravṛddhāḥ sthūlīkṛtāḥ; viṣayāḥ śabdādayaḥ pravālāḥ iva — ಶಬ್ದಾದಿ ವಿಷಯಗಳು ಚಿಗುರುಗಳಂತೆ.
ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜರು. brahmalokamūlasya asya vṛkṣasya manuṣyāgrasya adhaḥ manuṣyaloke mūlāni anusaṃtatāni, tāni ca karmānubandhīni — ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವೇ ಮೂಲ, ಮನುಷ್ಯನೇ ತುದಿಯಾಗಿರುವ ಈ ವೃಕ್ಷದ, ಕೆಳಗೆ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮರೂಪಿ ಬೇರುಗಳು; karmāṇi eva anubandhīni mūlāni.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಕೊಂಬೆಗಳು = ಜೀವಗಳು: teṣu ca ye duṣkṛtinas te 'dhaḥ … sukṛtinaś cordhvaṃ devādiyoniṣu — ಕರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಕೆಳಗೂ ಮೇಲೂ ಹರಡಿವೆ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪುನರ್ಜನ್ಮ-ಪಠಣ). Guṇaiḥ … jalasecanair iva — ಗುಣಗಳು ನೀರು ಹಾಯಿಸಿದಂತೆ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ; viṣayā rūpādayaḥ pravālāḥ — ವಿಷಯಗಳೇ ಚಿಗುರುಗಳು.
ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳು. ಶ್ರೀಧರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಮತ; ಮತ್ತು ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗಿನ ಮಿತಿ: manuṣyatvād ārabhya — ಮನುಷ್ಯಜನ್ಮದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮೇಲಕ್ಕೂ ಕೆಳಕ್ಕೂ.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು. ಒಂದು ಬೇರೆಯೇ ಚಿತ್ರ: mūlāni bhagavadrūpādīni — ಬೇರುಗಳು ಭಗವಂತನ ರೂಪಗಳು ಮೊದಲಾದವು; bhagavān api karmānubandhena hi phalaṃ dadāti — ಭಗವಂತನೂ ಕರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿಯೇ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
AI-assisted draft translation — under review.