ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Sankhya Yogaಅಧ್ಯಾಯ 2, ಶ್ಲೋಕ 15 (2.15)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ಯಂ ಹಿ ನ ವ್ಯಥಯನ್ತ್ಯೇತೇ ಪುರುಷಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ
ಸಮದುಃಖಸುಖಂ ಧೀರಂ ಸೋಽಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ
॥ 2.15 ॥
yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate
ಅನುವಾದ
"ಹೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ! ಯಾವ ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಇವು (ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು) ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಯಾರು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ — ಅವನೇ ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕೆ (ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ) ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ."
ಭಾವಾರ್ಥ
ಸಮತೆ — ಗೀತೆಯ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಗುಣ. Sama-duḥkha-sukha — ಯಾರಿಗೆ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸುಖ ಸಮಾನವೋ ಅವನು. ಇದು ಗೀತೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ — samatva (2.48 ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ "samatvaṃ yoga ucyate"). ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ-ವಿಷಾದಗಳಿಲ್ಲದವನು.
"Na vyathayanti" — ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗಮನಿಸಿ: ಅಂಥವನಿಗೆ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಅವನನ್ನು ವ್ಯಥಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲುಗಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ) ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅನುಭವ ಬರುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾರು ಹೀಗಿರುತ್ತಾರೆ? ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: nitya-ātma-darśanāt — ನಿತ್ಯ ಆತ್ಮದ ದರ್ಶನದಿಂದ; ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿ ದ್ವಂದ್ವಸಹಿಷ್ಣು (ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವವನು). ರಾಮಾನುಜರು: ಅನಿವಾರ್ಯ ದುಃಖವನ್ನು ಸುಖದಂತೆ ಭಾವಿಸುವ, ಮತ್ತು ಅಮೃತತ್ವದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಫಲರಹಿತವಾದ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು (ಯುದ್ಧ ಮೊದಲಾದವನ್ನು) ಮಾಡುವ ಧೀರ — ಅದರೊಳಗಿನ ಶಸ್ತ್ರಪಾತದಂಥ ಕಠೋರ ಸ್ಪರ್ಶಗಳು ಅವನನ್ನು ವ್ಯಥಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
"Puruṣarṣabha" — ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ. ಕೃಷ್ಣನು ಮತ್ತೆ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ — ಈ ಸ್ಥಿರತೆ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಳಗೇ ಇದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತ.
AI-assisted draft translation — under review.