ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Sankhya Yogaಅಧ್ಯಾಯ 2, ಶ್ಲೋಕ 19 (2.19)

ಎರಡು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳು. ಕೃಷ್ಣನು ಎರಡು ಬಗೆಯ ಜನರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ: (1) "ನಾನು ಕೊಲ್ಲುವವನು" ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವವನು, ಮತ್ತು (2) "ನಾನು / ಇವನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟೆ/ನು" ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವವನು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಇಬ್ಬರೂ ದೇಹ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನೆಂದೋ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವನೆಂದೋ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ — ಇದು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದ ಅಜ್ಞಾನ.

"Nāyaṃ hanti na hanyate" — ಕೊಲ್ಲುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆತ್ಮ (ಕೊಲ್ಲುವ ಕ್ರಿಯೆಯ) ಕರ್ತೃವೂ ಅಲ್ಲ, (ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವ) ಕರ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ.

ಪರಂಪರೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಭೇದ:

• ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಆತ್ಮ ಅವಿಕ್ರಿಯ (ಕ್ರಿಯಾರಹಿತ) — ಆದ್ದರಿಂದ ಹನನಕ್ರಿಯೆಯ ಕರ್ತೃವೂ ಅಲ್ಲ, ಕರ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ. ಶಂಕರರು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು (2.19–2.21) ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗೆ ಸರ್ವಕರ್ಮಪ್ರತಿಷೇಧ — ಅಂದರೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ತ್ಯಾಗ — ಎಂಬುದರ ಕಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ (2.21 ನೋಡಿ).
• ರಾಮಾನುಜರು: ಆತ್ಮ ನಿತ್ಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಮಾನುಜರು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "hanti" ಧಾತು ಇಲ್ಲಿ ದೇಹವಿಯೋಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ "na hiṃsyāt sarvā bhūtāni" ("ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಹಿಂಸಿಸಬೇಡ") ಎಂಬಂಥ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥ — ಅವಿಹಿತವಾಗಿ ದೇಹವಿಯೋಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬೇಡ. ಅಂದರೆ ರಾಮಾನುಜರ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂಸಾನಿಷೇಧ ಇಲ್ಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತ್ಮದ ನಾಶ ಅಸಾಧ್ಯ ಅಷ್ಟೇ.

ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಪಾಯ. "Na hanti na hanyate" ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ — ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಏನೂ ಅಲ್ಲ" ಎನ್ನಲು ಇದು ಅನುಮತಿಯೋ ಎಂಬಂತೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಮಾನುಜರ ಓದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.