ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Sankhya Yogaಅಧ್ಯಾಯ 2, ಶ್ಲೋಕ 21 (2.21)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ವೇದಾವಿನಾಶಿನಂ ನಿತ್ಯಂ ಯ ಏನಮಜಮವ್ಯಯಮ್
ಕಥಂ ಸ ಪುರುಷಃ ಪಾರ್ಥ ಕಂ ಘಾತಯತಿ ಹನ್ತಿ ಕಮ್
॥ 2.21 ॥
vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam
ಅನುವಾದ
"ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಯಾರು ಇದನ್ನು (ಆತ್ಮವನ್ನು) ಅವಿನಾಶಿ, ನಿತ್ಯ, ಅಜ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ — ಅವನು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ?"
ಭಾವಾರ್ಥ
ಎರಡು ಕ್ರಿಯೆಗಳು — ಕೊಲ್ಲುವುದು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿಸುವುದು. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ತಾನು ಕೊಲ್ಲುವುದರ ದುಃಖ ಮಾತ್ರವಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಸೇನಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು — ಅವನ ಆದೇಶದಂತೆ ಇತರರೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು ಎರಡನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: hanti (ತಾನೇ ಕೊಲ್ಲುವುದು) ಮತ್ತು ghātayati (ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದ ಕೊಲ್ಲಿಸುವುದು).
ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಶೈಲಿ — "katham". ಇಲ್ಲಿ "ಹೇಗೆ" ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಆಕ್ಷೇಪ (ನಿಷೇಧ) ಎಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ? — ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ."
ಪರಂಪರೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಭೇದ — ಈ ಶ್ಲೋಕದ ನಿಷ್ಕರ್ಷ ಏನು?
- ಅದ್ವೈತ (ಶಂಕರರು): ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ — viduṣaḥ sarva-karma-pratiṣedhaḥ — ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ನಿಷೇಧ. "ಕೊಲ್ಲುವುದು" ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಆತ್ಮ ಅವಿಕ್ರಿಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಯಾವ ಕರ್ಮದ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿ ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ (ಕರ್ಮತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ) ಅಧಿಕಾರಿ. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ (ಈಗ ಜ್ಞಾನಿಯಲ್ಲದವನಿಗೆ) ಕರ್ಮಯೋಗದ ಉಪದೇಶ ಮುಂದೆ (2.39 ರಿಂದ) ಇದೆ.
- ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ (ರಾಮಾನುಜರು): ಆತ್ಮದ ನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು "ನಾನು ಇವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ — ಈ ಶೋಕ ಆತ್ಮದ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪದ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದದ್ದು ಎಂದು ರಾಮಾನುಜರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇಹವಿಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಧರ್ಮಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ತಮ ದೇಹ ಸಿಗುತ್ತದೆ (2.22 ಶ್ಲೋಕದ ಮೇಲೆ) — ಆದ್ದರಿಂದ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಮಾನುಜರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ರಾಮಾನುಜರಿಗೆ ನಿಷ್ಕರ್ಷ ಕರ್ಮತ್ಯಾಗವಲ್ಲ, ಶೋಕತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಭಾವದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಈ ಭೇದ ಗೀತೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆ — "ಜ್ಞಾನದ ನಂತರ ಕರ್ಮ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ?"
AI-assisted draft translation — under review.