భగవద్గీత · Sankhya Yogaఅధ్యాయం 2, శ్లోకం 21 (2.21)

రెండు క్రియలు — చంపడం, చంపించడం. అర్జునుడి దుఃఖం తాను చంపడం గురించి మాత్రమే కాదు; అతను సేనాపతులలో ఒకడు — అతని ఆదేశంపై ఇతరులు కూడా చంపుతారు. అందుకే కృష్ణుడు రెండూ చెబుతాడు: hanti (తానే చంపడం), ghātayati (ఇతరులతో చంపించడం).

ప్రశ్నా శైలి — "katham". ఇక్కడ "ఎలా" అనేది అసలైన ప్రశ్న కాదు, ఆక్షేపం (నిషేధం) అని శంకరాచార్యులు అంటారు: "ఎలా చంపుతాడు? — ఏ విధంగానూ చంపడు."

సంప్రదాయాల మధ్య పెద్ద తేడా — ఈ శ్లోకం యొక్క నిష్కర్ష ఏమిటి?

• అద్వైతం (శంకరులు): శంకరాచార్యుల ప్రకారం ఈ ప్రకరణం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం — viduṣaḥ sarva-karma-pratiṣedhaḥ — ఆత్మజ్ఞానికి అన్ని కర్మల నిషేధం. "చంపడం" కేవలం ఒక ఉదాహరణ. ఆత్మ అవిక్రియ కాబట్టి, దాన్ని తెలిసినవాడు ఏ కర్మకూ కర్త కాడు; అందువల్ల జ్ఞాని సన్న్యాసానికి (కర్మత్యాగానికి) అధికారి. (ఇంకా జ్ఞాని కాని) అర్జునుడికి కర్మయోగ ఉపదేశం ముందు (2.39 నుంచి) ఉంది.
• విశిష్టాద్వైతం (రామానుజులు): ఆత్మ నిత్యత్వాన్ని తెలిసినవాడు "నేను వీరిని చంపుతున్నాను" అని శోకించడని రామానుజులు అంటారు — ఈ శోకం ఆత్మ యొక్క యథార్థ స్వరూపం గురించిన అజ్ఞానం వల్ల కలుగుతుంది. యుద్ధంలో దేహవియోగం జరుగుతుంది, కానీ ధర్మయుద్ధంలో దేహం విడిచేవారికి శాస్త్రం ప్రకారం మెరుగైన దేహం లభిస్తుందని రామానుజులు జోడిస్తారు (2.22 పై) — కాబట్టి శోకానికి కారణం లేదు. అంటే రామానుజులకు నిష్కర్ష కర్మత్యాగం కాదు, శోకత్యాగం, సరైన భావంతో కర్తవ్యం.

ఈ తేడా గీతా వ్యాఖ్యానంలో ఒక కేంద్ర ప్రశ్న — "జ్ఞానం కలిగిన తర్వాత కర్మ ఉంటుందా ఉండదా?"