भगवद्गीता · Sankhya Yogaअध्याय 2, श्लोक 21 (2.21)

दोन क्रिया — मारणे आणि मारवणे. अर्जुनाला फक्त स्वतः मारण्याचे दुःख नव्हते; तो सेनापतींपैकी एक होता — त्याच्या आदेशाने इतरही मारत. म्हणून कृष्ण दोन्ही सांगतात: hanti (स्वतः मारणे) आणि ghātayati (दुसऱ्याकडून मारवणे).

प्रश्नाची शैली — "katham". शंकराचार्य म्हणतात की येथे "कसा" हा खरा प्रश्न नाही, तर आक्षेप (निषेध) आहे: "कसा मारील? — कोणत्याही प्रकारे नाही."

परंपरांमधील मोठा फरक — या श्लोकाचा निष्कर्ष काय?

• अद्वैत (शंकर): शंकराचार्यांच्या मते या प्रकरणाचा मुख्य उद्देश आहे — viduṣaḥ sarva-karma-pratiṣedhaḥ — आत्मज्ञान्यासाठी सर्व कर्मांचा निषेध. "मारणे" हे फक्त एक उदाहरण आहे. आत्मा अविक्रिय असल्यामुळे, जो त्याला जाणतो तो कोणत्याही कर्माचा कर्ता होत नाही; म्हणून ज्ञानी संन्यासाचा (कर्मत्यागाचा) अधिकारी आहे. अर्जुनासाठी (जो अजून ज्ञानी नाही) कर्मयोगाचा उपदेश पुढे (2.39 पासून) आहे.
• विशिष्टाद्वैत (रामानुज): रामानुज म्हणतात की जो आत्म्याची नित्यता जाणतो, तो "मी यांना मारत आहे" असे म्हणून शोक करत नाही — हा शोक आत्म्याच्या यथार्थ स्वरूपाच्या अज्ञानातून आहे. रामानुज पुढे जोडतात की युद्धात शरीरवियोग होतो, पण धर्मयुद्धात शरीर त्यागणाऱ्यांना शास्त्रानुसार अधिक चांगले शरीर मिळते (2.22 वर) — म्हणून शोकाचे कारण नाही. म्हणजे रामानुजांसाठी निष्कर्ष कर्मत्याग नव्हे, तर शोकत्याग आणि योग्य भावनेने कर्तव्य हा आहे.

हा फरक गीतेच्या व्याख्येतील एक केंद्रीय प्रश्न आहे — "ज्ञानानंतर कर्म राहते की नाही?"