ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Sankhya Yogaଅଧ୍ୟାୟ 2, ଶ୍ଳୋକ 21 (2.21)

ଦୁଇଟି କ୍ରିୟା — ମାରିବା ଓ ମରାଇବା. ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କେବଳ ନିଜେ ମାରିବାର ଦୁଃଖ ନ ଥିଲା; ସେ ସେନାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ — ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମାରନ୍ତେ। ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ ଦୁଇଟି କହନ୍ତି: hanti (ନିଜେ ମାରିବା) ଓ ghātayati (ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମରାଇବା)।

ପ୍ରଶ୍ନର ଶୈଳୀ — "katham". ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହନ୍ତି ଯେ ଏଠାରେ "କିପରି" ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ, ଆକ୍ଷେପ (ନିଷେଧ): "କିପରି ମାରିବ? — କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୁହେଁ।"

ପରମ୍ପରାମାନଙ୍କ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ — ଏହି ଶ୍ଳୋକର ନିଷ୍କର୍ଷ କ'ଣ?

• ଅଦ୍ୱୈତ (ଶଙ୍କର): ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହି ପ୍ରକରଣର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ — viduṣaḥ sarva-karma-pratiṣedhaḥ — ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କର୍ମର ନିଷେଧ। "ମାରିବା" କେବଳ ଏକ ଉଦାହରଣ। କାରଣ ଆତ୍ମା ଅବିକ୍ରିୟ, ଯିଏ ତାହାକୁ ଜାଣେ ସେ କୌଣସି କର୍ମର କର୍ତ୍ତା ହୁଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀ ସନ୍ନ୍ୟାସ (କର୍ମତ୍ୟାଗ)ର ଅଧିକାରୀ। ଅର୍ଜୁନ (ଯିଏ ଏବେ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି)ଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମଯୋଗର ଉପଦେଶ ଆଗକୁ (2.39ରୁ) ଅଛି।
• ବିଶିଷ୍ଟାଦ୍ୱୈତ (ରାମାନୁଜ): ରାମାନୁଜ କହନ୍ତି ଯେ ଯିଏ ଆତ୍ମାର ନିତ୍ୟତା ଜାଣେ, ସେ "ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ମାରୁଛି" କହି ଶୋକ କରେ ନାହିଁ — ଏହି ଶୋକ ଆତ୍ମାର ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପର ଅଜ୍ଞାନରୁ। ରାମାନୁଜ ଯୋଡ଼ନ୍ତି ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶରୀର-ବିୟୋଗ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଉତ୍ତମ ଶରୀର ମିଳେ (2.22ରେ) — ତେଣୁ ଶୋକର କାରଣ ନାହିଁ। ଅର୍ଥାତ୍ ରାମାନୁଜଙ୍କ ପାଇଁ ନିଷ୍କର୍ଷ କର୍ମତ୍ୟାଗ ନୁହେଁ, ଶୋକତ୍ୟାଗ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଗୀତାର ବ୍ୟାଖ୍ୟାର ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ — "ଜ୍ଞାନ ପରେ କର୍ମ ରହେ କି ନାହିଁ?"