ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Sankhya Yogaಅಧ್ಯಾಯ 2, ಶ್ಲೋಕ 49 (2.49)

"Buddhi-yoga" — ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಯೋಗ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಸಮತ್ವಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತ ಕರ್ಮ. ರಾಮಾನುಜರು: ಪ್ರಧಾನ ಫಲದ (ಸ್ವರ್ಗ ಮೊದಲಾದವುಗಳ) ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅವಾಂತರ ಫಲದ (ಜಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳ) ಸಿದ್ಧಿ-ಅಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೆ ಇರುವ ಬುದ್ಧಿಯೋಗ.

ಎರಡು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಭೇದ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಕರ್ಮಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣಬಹುದು — ಅದೇ ಯುದ್ಧ, ಅದೇ ಕೆಲಸ. ಭೇದ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ (ಒಳಗಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ) ಇದೆ. ರಾಮಾನುಜರು: ಬುದ್ಧಿಯೋಗಯುಕ್ತ ಕರ್ಮ ಎಲ್ಲ ಸಾಂಸಾರಿಕ ದುಃಖಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಕರ್ಮ ಅಪರಿಮಿತ ದುಃಖರೂಪವಾದ ಸಂಸಾರವನ್ನು.

"Kṛpaṇāḥ phala-hetavaḥ" — ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವವರು ದಯನೀಯರು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ (3.8.10) ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: "yo vā etad akṣaraṃ gārgy aviditvā asmāl lokāt praiti sa kṛpaṇaḥ" — "ಹೇ ಗಾರ್ಗಿ, ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು (ಅವಿನಾಶಿಯನ್ನು) ತಿಳಿಯದೆ ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಹೋಗುವವನು ಕೃಪಣ (ದಯನೀಯ)." ಇದು ಅರ್ಜುನನು 2.7 ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತನಗಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಅದೇ "ಕೃಪಣ" (kārpaṇya-doṣa).

"Buddhau śaraṇam anviccha" — ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆ. ರಾಮಾನುಜರು: śaraṇa = vāsa-sthāna — ಇದೇ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಯೋಗಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಪಕ್ವವಾದ ಸಾಂಖ್ಯಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆ — ಪರಮಾರ್ಥಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯವಾಗಿಸಿಕೋ.