ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Sankhya Yogaಅಧ್ಯಾಯ 2, ಶ್ಲೋಕ 50 (2.50)

ಪುಣ್ಯವೂ ಬಂಧನವೇ? ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತನು ಎರಡನ್ನೂ — ಸುಕೃತವನ್ನೂ (ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ) ದುಷ್ಕೃತವನ್ನೂ (ಪಾಪವನ್ನೂ) — ಬಿಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ಏಕೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಪುಣ್ಯವೂ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ (ಸ್ವರ್ಗ, ಸುಖ), ಮತ್ತು ಫಲ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ/ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ — "ಚಿನ್ನದ ಸರಪಳಿಯೂ ಸರಪಳಿಯೇ". ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಸತ್ತ್ವಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ. ರಾಮಾನುಜರು: ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಚಿತವಾದ, ಅನಂತವಾದ, ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪಗಳು.

"Yogaḥ karmasu kauśalam" — ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲವೇ ಯೋಗ. ಇದು ಗೀತೆಯ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಕ್ಯ (ಇಂದು ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವೂ ಹೌದು). ಆದರೆ "ಕೌಶಲ"ದ ಅರ್ಥ ಕೇವಲ "skill / efficiency" ಅಲ್ಲ:

• ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಕೌಶಲವೆಂದರೆ ಸ್ವಧರ್ಮದ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ-ಅಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತ್ವಬುದ್ಧಿ, ಈಶ್ವರಾರ್ಪಿತ ಚಿತ್ತದೊಂದಿಗೆ — ಇದರಿಂದ ಸ್ವಭಾವತಃ ಬಂಧನ ಕೊಡುವ ಕರ್ಮಗಳೂ ಸಮತ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಂಧನಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಕೌಶಲ = ಕರ್ಮವನ್ನು ಬಂಧನರಹಿತವಾಗಿಸುವ ಕಲೆ.
• ರಾಮಾನುಜರು: ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಬುದ್ಧಿಯೋಗ ಕೌಶಲ — ಅತಿಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ) — ಅಂದರೆ ಈ ಬುದ್ಧಿಯೋಗ ಬಹಳ ಪಳಗಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಅರ್ಥ. "Skill in action" ಎಂಬುದರ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥ — ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು — ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ; ಆದರೆ ಗೀತೆಯ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ: ಕೆಲಸ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕದಂತೆ ಮಾಡುವುದು.