ભગવદ્ ગીતા · Sankhya Yogaઅધ્યાય 2, શ્લોક 50 (2.50)

પુણ્ય પણ બંધન? શ્લોક કહે છે બુદ્ધિયુક્ત વ્યક્તિ બંને — સુકૃત (પુણ્ય) અને દુષ્કૃત (પાપ) — છોડી દે છે. પુણ્ય પણ શા માટે? કારણ કે પુણ્ય પણ ફળ આપે છે (સ્વર્ગ, સુખ), અને ફળ ફરી નવા જન્મ/બંધનનું કારણ બને છે — "સોનાની સાંકળ પણ સાંકળ છે". શંકરાચાર્ય: સત્ત્વશુદ્ધિ અને જ્ઞાન-પ્રાપ્તિ દ્વારા પુણ્ય-પાપ છૂટે છે. રામાનુજ: અનાદિ કાળથી સંચિત, અનંત, બંધનનાં કારણ પુણ્ય-પાપ.

"Yogaḥ karmasu kauśalam" — કર્મમાં કુશળતા જ યોગ છે. આ ગીતાનું ખૂબ પ્રસિદ્ધ વાક્ય છે (આજે ઘણી સંસ્થાઓનું સૂત્ર પણ). પણ "કૌશલ"નો અર્થ ફક્ત "કુશળતા / કાર્યક્ષમતા" નથી:

• શંકરાચાર્ય: કૌશલ એ છે કે સ્વધર્મનાં કર્મોમાં લાગેલી વ્યક્તિની સિદ્ધિ-અસિદ્ધિમાં સમતા-બુદ્ધિ, ઈશ્વરને અર્પિત ચિત્ત સાથે — જેનાથી સ્વભાવથી બંધન આપનારાં કર્મો પણ સમતા-બુદ્ધિથી પોતાનો બંધન-સ્વભાવ છોડી દે છે. એટલે કે કૌશલ = કર્મને બંધન-રહિત બનાવી દેવાની કળા.
• રામાનુજ: કર્મ કરતાં કરતાં આ બુદ્ધિયોગ કૌશલ છે — અતિ-સામર્થ્ય (ખૂબ મોટી ક્ષમતા) — એટલે કે આ બુદ્ધિયોગ ખૂબ સધાયેલા સામર્થ્યથી પ્રાપ્ત થાય છે.

આજનો અર્થ. "કર્મમાં કુશળતા"નો આધુનિક અર્થ — કામ સારી રીતે કરવું — પણ આમાં સમાય છે; પણ ગીતાનો ઊંડો અર્થ છે: કામ એવી રીતે કરવું કે તે તમને ન બાંધે.