ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Sankhya Yogaಅಧ್ಯಾಯ 2, ಶ್ಲೋಕ 52 (2.52)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ಯದಾ ತೇ ಮೋಹಕಲಿಲಂ ಬುದ್ಧಿರ್ವ್ಯತಿತರಿಷ್ಯತಿ
ತದಾ ಗನ್ತಾಸಿ ನಿರ್ವೇದಂ ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಚ
॥ 2.52 ॥
yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati
tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca
ಅನುವಾದ
"ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮೋಹದ ಕೆಸರನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ನೀನು ಕೇಳಿರುವುದು ಮತ್ತು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿರುವುದು — ಆ ಎಲ್ಲ (ಫಲವಚನಗಳ) ಬಗ್ಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ."
ಭಾವಾರ್ಥ
"Moha-kalila" — ಮೋಹದ ಕೆಸರು. Kalila — ಕೊಳಕು, ಕೆಸರು, ಗೋಜಲು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಅವಿವೇಕರೂಪವಾದ ಕಾಲುಷ್ಯ — ಅವಿವೇಕವೆಂಬ ಮಲಿನತೆ, ಅದು ಆತ್ಮ-ಅನಾತ್ಮಗಳ ವಿವೇಕವನ್ನು ಕದಡಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
"Nirveda" — ವೈರಾಗ್ಯ. ಮೋಹ ತೊಲಗಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? Nirveda — ವೈರಾಗ್ಯ, ಉದಾಸೀನತೆ. ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ?
- ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: Śrotavya (ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು) ಮತ್ತು śruta (ಕೇಳಿದ್ದು) — ಆಗ ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದೂ ಕೇಳಿದ್ದೂ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಷ್ಫಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
- ರಾಮಾನುಜರು: ಮೊದಲು "ತ್ಯಜಿಸಲು ಯೋಗ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಫಲ ಮೊದಲಾದವು, ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಕೇಳಲಿರುವ ಫಲ ಮೊದಲಾದವು — ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ ಫಲಗಳ ವಾದಗಳ "ಹೂವಿನಂಥ ಮಾತು" (2.42) ಆಕರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಹಜ ವೈರಾಗ್ಯ. ರಾಮಾನುಜರ ಪದ svayam eva — "ತಾನಾಗಿಯೇ" — ಮಹತ್ವದ್ದು: ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತರಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ತಿಳುವಳಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ ಅದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
AI-assisted draft translation — under review.