ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Sankhya Yogaಅಧ್ಯಾಯ 2, ಶ್ಲೋಕ 58 (2.58)

ಆಮೆಯ ಉಪಮೆ. ಆಮೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ತನ್ನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಚಿಪ್ಪಿನೊಳಗೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅಪಾಯ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಹೊರಗೆ ಚಾಚುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: yathā kūrmaḥ bhayāt svāny aṅgāni upasaṃharati — ಆಮೆ ಭಯದಿಂದ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸಾಧಕನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಉಪಮೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವಿದೆ: ಆಮೆಯ ಅಂಗಗಳು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ಅದರ ವಶದಲ್ಲಿವೆ — ಬೇಕಾದಾಗ ಒಳಗೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಬೇಕಾದಾಗ ಹೊರಚಾಚುತ್ತದೆ.

ರಾಮಾನುಜರು — ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ. ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜರು: yadā indriyāṇi indriyārthān spraṣṭum udyuktāni tadā eva — ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಸಿದ್ಧವಾದ ಕೂಡಲೇ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವುದು. ಅಂದರೆ ತಡವಾಗಿ ಅಲ್ಲ — ಆರಂಭದಲ್ಲೇ.

ನಾಲ್ಕು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಾರ (ರಾಮಾನುಜರು): ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು. ರಾಮಾನುಜರು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: evaṃ caturvidhā jñāna-niṣṭhā pūrva-pūrvottarottara-niṣpādyā — 2.55 ರಿಂದ 2.58 ರವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉನ್ನತ ಅವಸ್ಥೆಯೂ ಕೆಳಗಿನದರಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.