பகவத் கீதை · Sankhya Yogaஅத்தியாயம் 2, ஸ்லோகம் 58 (2.58)

ஆமையின் உவமை. ஆமை ஆபத்தைக் கண்டவுடன் தன் தலையையும் கால்களையும் ஓட்டுக்குள் இழுத்துக்கொள்கிறது; ஆபத்து நீங்கியதும் மீண்டும் வெளியே நீட்டுகிறது. சங்கராசாரியார்: yathā kūrmaḥ bhayāt svāny aṅgāni upasaṃharati — ஆமை பயத்தால் தன் உறுப்புகளை உள்ளிழுப்பது போல, ஞான நிஷ்டையில் ஈடுபட்ட சாதகன் புலன்களை எல்லா விஷயங்களிலிருந்தும் உள்ளிழுக்கிறான்.

இந்த உவமையில் ஒரு நுட்பம் உண்டு: ஆமையின் உறுப்புகள் அழிக்கப்படுவதில்லை, அவை அதன் கட்டுப்பாட்டில் உள்ளன — விரும்பும்போது உள்ளிழுக்கும், விரும்பும்போது வெளியே நீட்டும்.

ராமானுஜர் — நேரத்தின் முக்கியத்துவம். ஆசாரிய ராமானுஜர்: yadā indriyāṇi indriyārthān spraṣṭum udyuktāni tadā eva — புலன்கள் விஷயங்களைத் தொட முனையும் அந்தக் கணத்திலேயே அவற்றை உள்ளிழுத்து மனதை ஆத்மாவில் நிலைநிறுத்துதல். அதாவது, தாமதமாக அல்ல — தொடக்கத்திலேயே.

நான்கு படிகளின் சாரம் (ராமானுஜர்): இது நான்காவது, மிக முதலான படி. ராமானுஜர் இங்கே சொல்கிறார்: evaṃ caturvidhā jñāna-niṣṭhā pūrva-pūrvottarottara-niṣpādyā — 2.55 முதல் 2.58 வரை நான்கு வகை ஞான நிஷ்டை, அதில் ஒவ்வோர் உயர்ந்த நிலையும் அதற்குக் கீழான நிலையிலிருந்து அடையப்படுகிறது.