ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Karma Yogaಅಧ್ಯಾಯ 3, ಶ್ಲೋಕ 38 (3.38)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ಧೂಮೇನಾಽಽವ್ರಿಯತೇ ವಹ್ನಿರ್ಯಥಾಽಽದರ್ಶೋ ಮಲೇನ ಚ
ಯಥೋಲ್ಬೇನಾಽಽವೃತೋ ಗರ್ಭಸ್ತಥಾ ತೇನೇದಮಾವೃತಮ್
॥ 3.38 ॥
dhūmenā''vriyate vahniryathā''darśo malena ca
yatholbenā''vṛto garbhastathā tenedamāvṛtam
ಅನುವಾದ
"ಹೊಗೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುವಂತೆ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಕನ್ನಡಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಪೊರೆಯಿಂದ ಗರ್ಭ ಮುಚ್ಚಿರುವಂತೆ — ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಿಂದ (ಕಾಮದಿಂದ) ಇದು (ಜ್ಞಾನ) ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದೆ."
ಭಾವಾರ್ಥ
ಮೂರು ಉಪಮೆಗಳು. ಹೊಗೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಕನ್ನಡಿ, ಪೊರೆಯಿಂದ ಗರ್ಭ.
"Idam" — ಯಾವುದು ಮುಚ್ಚಿದೆ? ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ — "idam" ಎಂದರೇನು? ಉತ್ತರ 3.39: jñānam — ಜ್ಞಾನ. ರಾಮಾನುಜರು: idaṃ jantu-jātam — ಈ ಪ್ರಾಣಿಸಮೂಹ (ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜ್ಞಾನ).
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು: ಹೊಗೆ sahaja (ಬೆಂಕಿಯೊಂದಿಗೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು) ಮತ್ತು aprakāśātmaka (ಕತ್ತಲೆ), ಬೆಂಕಿ prakāśātmaka (ಬೆಳಕು).
ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿ — ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳು. ಮಧುಸೂದನರು ಈ ಮೂರು ಉಪಮೆಗಳನ್ನು ಕಾಮದ ಮೂರು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಅವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ:
- ಸೂಕ್ಷ್ಮ (ಶರೀರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಸಂಸ್ಕಾರರೂಪ) — ಹೊಗೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ: ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬೆಂಕಿಯೂ ಸುಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಸ್ಥೂಲ (ವಿಷಯಚಿಂತನೆಯ ಅವಸ್ಥೆ) — ಧೂಳಿನಿಂದ ಕನ್ನಡಿ: ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನ್ನಡಿ ತಾನು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
- ಸ್ಥೂಲತಮ (ವಿಷಯಭೋಗದ ಅವಸ್ಥೆ) — ಪೊರೆಯಿಂದ ಗರ್ಭ: ಶಿಶು ಕೈಕಾಲು ಚಾಚಲೂ ಆಗದು, ಕಾಣಿಸಲೂ ಆಗದು.
ಅಂದರೆ ಕಾಮ ಎಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೋ, ಜ್ಞಾನ ಅಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತದೆ. (ಶ್ರೀಧರರೂ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಆವರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.)
AI-assisted draft translation — under review.