ഭഗവദ്ഗീത · Karma Yogaഅദ്ധ്യായം 3, ശ്ലോകം 38 (3.38)

മൂന്ന് ഉപമകൾ. പുകകൊണ്ട് തീ, പൊടികൊണ്ട് കണ്ണാടി, ഗർഭപാത്രസ്തരം കൊണ്ട് ഗർഭം.

"Idam" — എന്താണ് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്? ശങ്കരാചാര്യർ അടുത്ത ശ്ലോകത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ ചോദിക്കുന്നു — "idam" എന്താണ്? ഉത്തരം 3.39: jñānam — ജ്ഞാനം. രാമാനുജൻ: idaṃ jantu-jātam — ഈ പ്രാണിസമൂഹം (അതായത് പ്രാണികളുടെ ജ്ഞാനം).

ശങ്കരാചാര്യർ: പുക sahaja (തീയോടൊപ്പംതന്നെ ജനിച്ചത്) ആണ്, aprakāśātmaka (ഇരുട്ട്) ആണ്; തീ prakāśātmaka (പ്രകാശം) ആണ്.

മധുസൂദന സരസ്വതി — മൂന്ന് അവസ്ഥകൾ. മധുസൂദനൻ ഈ മൂന്ന് ഉപമകളെ കാമത്തിന്റെ വളർന്നുവരുന്ന മൂന്ന് അവസ്ഥകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു:

1. സൂക്ഷ്മം (ശരീരത്തിനു മുമ്പ്, സംസ്കാരരൂപത്തിൽ) — പുകകൊണ്ട് തീ: പുകകൊണ്ട് മൂടിയ തീയും കത്തിക്കുന്ന ജോലി ചെയ്യുന്നു.
2. സ്ഥൂലം (വിഷയചിന്തയുടെ അവസ്ഥ) — പൊടികൊണ്ട് കണ്ണാടി: കണ്ണാടി പ്രതിബിംബം കാണിക്കുന്നില്ല, എന്നാൽ കണ്ണാടി തന്നെ കാണാം.
3. സ്ഥൂലതമം (വിഷയഭോഗത്തിന്റെ അവസ്ഥ) — ഗർഭപാത്രസ്തരം കൊണ്ട് ഗർഭം: ശിശുവിന് കൈകാലുകൾ നീട്ടാനാവില്ല, കാണാനുമാവില്ല.

അതായത് കാമം എത്ര വളരുന്നുവോ, ജ്ഞാനം അത്രയും ആഴത്തിൽ മൂടപ്പെടുന്നു. (ശ്രീധരനും മൂന്നുതരം ആവരണത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു.)