భగవద్గీత · Karma Yogaఅధ్యాయం 3, శ్లోకం 38 (3.38)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
ధూమేనాఽఽవ్రియతే వహ్నిర్యథాఽఽదర్శో మలేన చ
యథోల్బేనాఽఽవృతో గర్భస్తథా తేనేదమావృతమ్
॥ 3.38 ॥
dhūmenā''vriyate vahniryathā''darśo malena ca
yatholbenā''vṛto garbhastathā tenedamāvṛtam
అనువాదం
"పొగతో అగ్ని కప్పబడినట్లు, ధూళితో అద్దం కప్పబడినట్లు, మావితో గర్భం కప్పబడి ఉన్నట్లు — ఆ (కామం)తో ఈ (జ్ఞానం) కప్పబడి ఉంది."
భావార్థం
మూడు ఉపమానాలు. పొగతో అగ్ని, ధూళితో అద్దం, మావితో గర్భం.
"Idam" — ఏది కప్పబడి ఉంది? శంకరాచార్యులు తరువాతి శ్లోకానికి భూమికలో అడుగుతారు — "idam" అంటే ఏమిటి? సమాధానం 3.39: jñānam — జ్ఞానం. రామానుజులు: idaṃ jantu-jātam — ఈ ప్రాణి సమూహం (అంటే ప్రాణుల జ్ఞానం).
శంకరాచార్యులు: పొగ sahaja (అగ్నితో పాటే పుట్టినది), aprakāśātmaka (చీకటి); అగ్ని prakāśātmaka (వెలుగు).
మధుసూదన సరస్వతి — మూడు దశలు. మధుసూదనులు ఈ మూడు ఉపమానాలను కామం యొక్క మూడు పెరుగుతున్న దశలతో జోడిస్తారు:
- సూక్ష్మ (శరీరానికి ముందు, సంస్కార రూపం) — పొగతో అగ్ని: పొగతో కప్పబడిన అగ్ని కూడా కాల్చే పని చేస్తుంది.
- స్థూల (విషయ చింతన దశ) — ధూళితో అద్దం: అద్దం ప్రతిబింబాన్ని చూపించదు, కానీ అద్దం మాత్రం కనిపిస్తుంది.
- స్థూలతమ (విషయ భోగ దశ) — మావితో గర్భం: శిశువు కాళ్ళూ చేతులూ చాపలేదు, కనిపించదు కూడా.
అంటే కామం ఎంత పెరిగితే, జ్ఞానం అంత లోతుగా కప్పబడుతుంది. (శ్రీధరులు కూడా మూడు రకాల ఆవరణల గురించి చెబుతారు.)
AI-assisted draft translation — under review.