ഭഗവദ്ഗീത · Gunatraya Vibhaga Yogaഅദ്ധ്യായം 14, ശ്ലോകം 9 (14.9)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
സത്ത്വം സുഖേ സഞ്ജയതി രജഃ കര്മണി ഭാരത
ജ്ഞാനമാവൃത്യ തു തമഃ പ്രമാദേ സഞ്ജയത്യുത
॥ 14.9 ॥
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta
പരിഭാഷ
"ഹേ ഭാരതാ, സത്ത്വം സുഖത്തിൽ ചേർക്കുന്നു, രജസ്സ് കർമ്മത്തിൽ; തമസ്സാകട്ടെ ജ്ഞാനത്തെ മറച്ച് പ്രമാദത്തിൽ ചേർക്കുന്നു."
ഭാവാർത്ഥം
ശങ്കരാചാര്യർ. jñānaṃ sattvakṛtaṃ vivekam āvṛtya ācchādya — സത്ത്വത്താൽ ഉണ്ടായ വിവേകത്തെ മറച്ച്; pramādaḥ nāma prāptakartavyākaraṇam — പ്രമാദം = മുന്നിൽ വന്ന കർത്തവ്യം ചെയ്യാതിരിക്കൽ.
രാമാനുജാചാര്യർ. sattvaṃ sukhasaṅgapradhānam, rajaḥ karmasaṅgapradhānam, tamaḥ tu … viparītajñānahetutayā kartavyaviparītapravṛttisaṅgapradhānam — തമസ്സ് = തെറ്റായ ധാരണയാൽ കർത്തവ്യത്തിന് വിപരീതമായ പ്രവൃത്തിയിൽ ചേർക്കൽ.
ശ്രീധരസ്വാമി. ഗുണങ്ങളുടെ ശക്തിയുടെ വർണ്ണന: സത്ത്വം duḥkhaśokādikāraṇe saty api sukhābhimukham eva dehinaṃ karoti — ദുഃഖകാരണങ്ങളുണ്ടായാലും സുഖത്തിലേക്ക് തിരിക്കുന്നു; രജസ്സ് sukhādikāraṇe saty api … karmaṇy eva saṃjayati — സുഖകാരണങ്ങളുണ്ടായാലും കർമ്മത്തിൽ ചേർക്കുന്നു; തമസ്സ് mahatsaṅgenotpadyamānam api jñānam āvṛtya — മഹാത്മാക്കളുടെ സംഗത്താൽ ഉണ്ടായ ജ്ഞാനത്തെപ്പോലും മറയ്ക്കുന്നു, mahadbhir upadiśyamānasyārthasyānavadhāne yojayati — അവരുടെ ഉപദേശം ശ്രദ്ധിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല.
മധുസൂദന സരസ്വതി. kasya guṇasyotkarṣa — ഏത് പ്രവൃത്തിയിൽ ഏത് ഗുണത്തിന്റെ ഉത്കർഷം — ഇതാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ വിഷയം.
AI-assisted draft translation — under review.