భగవద్గీత · Gunatraya Vibhaga Yogaఅధ్యాయం 14, శ్లోకం 9 (14.9)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
సత్త్వం సుఖే సఞ్జయతి రజః కర్మణి భారత
జ్ఞానమావృత్య తు తమః ప్రమాదే సఞ్జయత్యుత
॥ 14.9 ॥
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta
అనువాదం
"ఓ భారతా, సత్త్వం సుఖంలో నిమగ్నం చేస్తుంది, రజస్సు కర్మలో; తమస్సు జ్ఞానాన్ని కప్పి ప్రమాదంలో నిమగ్నం చేస్తుంది."
భావార్థం
శంకరాచార్యులు. jñānaṃ sattvakṛtaṃ vivekam āvṛtya ācchādya — సత్త్వం వల్ల ఏర్పడిన వివేకాన్ని కప్పి; pramādaḥ nāma prāptakartavyākaraṇam — ప్రమాదం = ఎదురైన కర్తవ్యాన్ని చేయకపోవడం.
ఆచార్య రామానుజులు. sattvaṃ sukhasaṅgapradhānam, rajaḥ karmasaṅgapradhānam, tamaḥ tu … viparītajñānahetutayā kartavyaviparītapravṛttisaṅgapradhānam — తమస్సు = తప్పుడు అవగాహన వల్ల కర్తవ్యానికి విరుద్ధమైన పనిలో నిమగ్నం చేయడం.
శ్రీధర స్వామి. గుణాల శక్తి వర్ణన: సత్త్వం duḥkhaśokādikāraṇe saty api sukhābhimukham eva dehinaṃ karoti — దుఃఖానికి కారణాలు ఉన్నా సుఖం వైపు మళ్ళిస్తుంది; రజస్సు sukhādikāraṇe saty api … karmaṇy eva saṃjayati — సుఖానికి కారణాలు ఉన్నా కర్మలో నిమగ్నం చేస్తుంది; తమస్సు mahatsaṅgenotpadyamānam api jñānam āvṛtya — మహాపురుషుల సాంగత్యంతో పుట్టిన జ్ఞానాన్ని కూడా కప్పివేస్తుంది, mahadbhir upadiśyamānasyārthasyānavadhāne yojayati — వారి ఉపదేశంపై శ్రద్ధ పెట్టనివ్వదు.
మధుసూదన సరస్వతి. kasya guṇasyotkarṣa — ఏ పనిలో ఏ గుణానికి ఉత్కర్ష — ఇదే ఈ శ్లోక విషయం.
AI-assisted draft translation — under review.