ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 20 (2.20)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
ന ജായതേ മ്രിയതേ വാ കദാചിത്
നായം ഭൂത്വാ ഭവിതാ വാ ന ഭൂയഃ
അജോ നിത്യഃ ശാശ്വതോഽയം പുരാണോ
ന ഹന്യതേ ഹന്യമാനേ ശരീരേ
॥ 2.20 ॥
na jāyate mriyate vā kadācit
nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo
na hanyate hanyamāne śarīre
പരിഭാഷ
"ഇത് (ആത്മാവ്) ഒരിക്കലും ജനിക്കുന്നില്ല, മരിക്കുന്നുമില്ല; ഉണ്ടായിട്ട് പിന്നീട് ഇല്ലാതാകുന്നതുമല്ല. ഇത് അജനും നിത്യനും ശാശ്വതനും പുരാതനനുമാണ്; ശരീരം കൊല്ലപ്പെടുമ്പോഴും ഇതു കൊല്ലപ്പെടുന്നില്ല."
ഭാവാർത്ഥം
ആറു വികാരങ്ങൾ — എല്ലാറ്റിനും നിഷേധം. മധുസൂദന സരസ്വതി നിരുക്തപാരമ്പര്യത്തിലെ (വാർഷ്യായണി) "ആറു ഭാവവികാരങ്ങൾ" ഉദ്ധരിക്കുന്നു: ജനിക്കുക, ഉണ്ടായിരിക്കുക (അസ്തിത്വത്തിൽ നിലനിൽക്കുക), വളരുക, രൂപം മാറുക, ക്ഷയിക്കുക, നശിക്കുക. ശ്ലോകം ഇവയെയെല്ലാം നിഷേധിക്കുന്നു:
- na jāyate — ജനനമില്ല;
- na mriyate — മരണമില്ല;
- ajaḥ — അജൻ; nityaḥ — നിത്യൻ; śāśvataḥ — എന്നും ഒരുപോലെ (ക്ഷയമില്ല); purāṇaḥ — പുരാതനൻ (വളർച്ചയില്ല — "pura api navaḥ", മുമ്പും പുതിയത്).
"Purāṇa" — പുരാതനമെങ്കിലും പുതിയത്. Purāṇa എന്ന പദത്തിന് ഒരു പരമ്പരാഗത വ്യുത്പത്തിയുണ്ട് — purā api navaḥ — "മുമ്പും പുതിയത്". അതായത് ആത്മാവ് പഴയതാണെങ്കിലും ഒരിക്കലും "ജീർണ്ണിക്കുന്നില്ല".
"Na hanyate hanyamāne śarīre" — ശരീരം കൊല്ലപ്പെടട്ടെ, ആത്മാവല്ല. ശ്ലോകത്തിന്റെ അവസാനപാദം അർജുനന്റെ ചോദ്യത്തിനുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരമാണ്. രാമാനുജർ: ജനനവും മരണവും — എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും അനുഭവപ്പെടുന്നവ — അചേതനമായ ദേഹത്തിന്റെ ധർമ്മങ്ങളാണ്; അവ ഒരിക്കലും ആത്മാവിനെ സ്പർശിക്കുന്നില്ല.
AI-assisted draft translation — under review.