ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 23 (2.23)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
നൈനം ഛിന്ദന്തി ശസ്ത്രാണി നൈനം ദഹതി പാവകഃ
ന ചൈനം ക്ലേദയന്ത്യാപോ ന ശോഷയതി മാരുതഃ
॥ 2.23 ॥
nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ
na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ
പരിഭാഷ
"ഇതിനെ (ആത്മാവിനെ) ആയുധങ്ങൾക്കു മുറിക്കാനാവില്ല, അഗ്നിക്കു ദഹിപ്പിക്കാനാവില്ല, ജലത്തിനു നനച്ചലിയിക്കാനാവില്ല, കാറ്റിന് ഉണക്കാനുമാവില്ല."
ഭാവാർത്ഥം
നാശത്തിന്റെ നാലു വഴികൾ — നാലും അടഞ്ഞത്. നമുക്കറിയാവുന്ന ഓരോ പദാർത്ഥവും ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ നശിക്കുന്നു — മുറിച്ചോ, ദഹിപ്പിച്ചോ, അലിയിച്ചോ, ഉണക്കിയോ. കൃഷ്ണൻ പറയുന്നു: ഇവയിലൊന്നും ആത്മാവിൽ ഫലിക്കുന്നില്ല. അർജുനനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഏറ്റവും നേരിട്ടുള്ള കാര്യം — "śastrāṇi" — നിന്റെ അമ്പുകൾക്കും ഇതിനെ മുറിക്കാനാവില്ല.
ശങ്കരാചാര്യരുടെ യുക്തി — "niravayava". ആയുധങ്ങൾ ഒരു വസ്തുവിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ വേർപെടുത്തിയാണ് മുറിക്കുന്നത്; ജലം ഭാഗങ്ങളുള്ള (സാവയവമായ) വസ്തുവിനെ നനച്ച് അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ വേർപെടുത്തുന്നു; വായു നനഞ്ഞ വസ്തുവിന്റെ ഈർപ്പം ഉണക്കി അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ആത്മാവ് niravayava (ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തത്) ആണ് — അതുകൊണ്ട് ഈ ക്രിയകൾക്ക് അതിൽ ഒരു ഫലവും സാധ്യമേയല്ല.
കാവ്യവും ദർശനവും. ശ്ലോകത്തിൽ ഒരു താളമുണ്ട് — "na… na… na ca… na…". ഈ ആവർത്തനം കേൾക്കുന്നവന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ഉറപ്പ് ഉറപ്പിക്കുന്നു. പലരും ഈ ശ്ലോകം മനഃപാഠമാക്കി പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
AI-assisted draft translation — under review.