ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 25 (2.25)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
അവ്യക്തോഽയമചിന്ത്യോഽയമവികാര്യോഽയമുച്യതേ
തസ്മാദേവം വിദിത്വൈനം നാനുശോചിതുമര്ഹസി
॥ 2.25 ॥
avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate
tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi
പരിഭാഷ
"ഇത് (ആത്മാവ്) അവ്യക്തവും (ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അഗോചരം), അചിന്ത്യവും (മനസ്സിന്റെ പിടിയ്ക്കപ്പുറം), അവികാരിയുമാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇതിനെ ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് നീ ദുഃഖിക്കരുത്."
ഭാവാർത്ഥം
മൂന്നു വിശേഷണങ്ങൾ കൂടി — അറിവിന്റെ പരിധികൾ.
- Avyakta — ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പിടിയ്ക്കപ്പുറം. കണ്ണിനോ ചെവിക്കോ കൈക്കോ — ഒന്നിനും ഇതിനെ ഒരു വിഷയമെന്നപോലെ പിടിക്കാനാവില്ല.
- Acintya — മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പത്തിനപ്പുറം. നാം സങ്കല്പിക്കുന്നതെന്തും ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ അറിഞ്ഞവയെ ആധാരമാക്കിയാണ്; ആത്മാവ് അങ്ങനെയുള്ളതല്ല.
- Avikārya — മാറ്റമില്ലാത്തത്. ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഉദാഹരണം: പാൽ ഉറയൊഴിച്ചാൽ തൈരാകുന്നു — മാറുന്നു; ആത്മാവ് അങ്ങനെ മാറുന്നില്ല, കാരണം അതിനു ഭാഗങ്ങളില്ല.
അറിവിന്റെ ക്രമം. ആദ്യം ആത്മാവിനെ ഭൗതികമായ നാശത്തിനപ്പുറമെന്നു പറഞ്ഞു (2.23–2.24); ഇപ്പോൾ അറിവിന്റെ ഉപാധികൾക്കും (ഇന്ദ്രിയം, മനസ്സ്) അപ്പുറമെന്ന്. അതായത് ആത്മാവ് ഒരു "വസ്തു" പോലെ അറിയപ്പെടുന്നില്ല — അത് എല്ലാ അറിവിന്റെയും ആധാരമാണ് (2.18-ലെ "aprameya" കാണുക).
"Tasmāt… na anuśocitum arhasi" — അതുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കരുത്. മുഴുവൻ പ്രകരണത്തിന്റെയും നിഗമനം: മാറാത്തതും മായാത്തതും ആർക്കും തൊടാനാവാത്തതുമായ ഒന്നിനെക്കുറിച്ച് എന്തിനു ദുഃഖം?
AI-assisted draft translation — under review.