ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Sankhya Yogaଅଧ୍ୟାୟ 2, ଶ୍ଳୋକ 25 (2.25)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍
ଅବ୍ଯକ୍ତୋଽୟମଚିନ୍ତ୍ଯୋଽୟମବିକାର୍ଯୋଽୟମୁଚ୍ଯତେ
ତସ୍ମାଦେବଂ ବିଦିତ୍ବୈନଂ ନାନୁଶୋଚିତୁମର୍ହସି
॥ 2.25 ॥
avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate
tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi
ଅନୁବାଦ
"ଏହା (ଆତ୍ମା) ଅବ୍ୟକ୍ତ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ), ଅଚିନ୍ତ୍ୟ (ମନର ଧାରଣାର ବାହାରେ) ଓ ଅବିକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏପରି ଜାଣି ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।"
ଭାବାର୍ଥ
ଆଉ ତିନି ବିଶେଷଣ — ଜ୍ଞାନର ସୀମା.
- Avyakta — ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଧାରଣାର ବାହାରେ। ଆଖି, କାନ, ହାତ — କେହି ଏହାକୁ ବିଷୟ ପରି ଧରିପାରେ ନାହିଁ।
- Acintya — ମନର କଳ୍ପନାର ବାହାରେ। ଆମେ ଯାହାର କଳ୍ପନା କରୁ, ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଜଣାଥିବା ଜିନିଷ ଆଧାରରେ ହୁଏ; ଆତ୍ମା ସେପରି ନୁହେଁ।
- Avikārya — ପରିବର୍ତ୍ତନରହିତ। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଦାହରଣ: କ୍ଷୀର ଜାମାଣିରେ ଦହି ହୋଇଯାଏ — ବଦଳିଯାଏ; ଆତ୍ମା ସେପରି ବଦଳେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାହାର ଅଂଶ ନାହିଁ।
ଜ୍ଞାନର କ୍ରମ. ପ୍ରଥମେ ଆତ୍ମାକୁ ଭୌତିକ ନାଶର ବାହାରେ ବୋଲି କୁହାଗଲା (2.23–2.24); ଏବେ ଜ୍ଞାନର ସାଧନ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ)ର ମଧ୍ୟ ବାହାରେ। ଅର୍ଥାତ୍ ଆତ୍ମା ଏକ "ବସ୍ତୁ" ପରି ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ — ତାହା ସବୁ ଜାଣିବାର ଆଧାର (2.18ର "ଅପ୍ରମେୟ" ଦେଖନ୍ତୁ)।
"Tasmāt… na anuśocitum arhasi" — ତେଣୁ ଶୋକ କର ନାହିଁ. ସମଗ୍ର ପ୍ରକରଣର ନିଷ୍କର୍ଷ: ଯାହା ବଦଳେ ନାହିଁ, ଲୋପ ପାଏ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ କେହି ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ — ତା' ପାଇଁ ଶୋକ କାହିଁକି?
AI-assisted draft translation — under review.