ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 34 (2.34)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
അകീര്തിം ചാപി ഭൂതാനി കഥയിഷ്യന്തി തേഽവ്യയാമ്
സമ്ഭാവിതസ്യ ചാകീര്തിര്മരണാദതിരിച്യതേ
॥ 2.34 ॥
akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām
sambhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate
പരിഭാഷ
"ആളുകൾ ദീർഘകാലം നിന്റെ അപകീർത്തിയെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കും; ബഹുമാന്യനായ ഒരാൾക്ക് അപകീർത്തി മരണത്തേക്കാൾ കഠിനമാണ്."
ഭാവാർത്ഥം
"Sambhāvita" — ബഹുമാന്യൻ. ശങ്കരാചാര്യർ: ധർമ്മാത്മാവ്, ശൂരൻ തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങളാൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നവൻ — അത്തരമൊരാൾക്ക് അപകീർത്തി മരണത്തേക്കാൾ മോശമാണ്: sambhāvitasya ca akīrteḥ varaṃ maraṇam.
"Avyayām" — സ്ഥിരമായ അപകീർത്തി. ആളുകൾ കുറച്ചു ദിവസം മാത്രമല്ല — തലമുറകളോളം പറയും. മഹാഭാരതലോകത്ത് കീർത്തി (യശസ്സ്) ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു വലിയ മൂല്യമായിരുന്നു.
"ആളുകൾ എന്തു പറയും" എന്ന ഭയമാണോ കൃഷ്ണൻ കാണിക്കുന്നത്? ഈ ചോദ്യം ഉയരുന്നതു സ്വാഭാവികമാണ്. സന്ദർഭം നോക്കൂ: അർജുനൻ തന്റെ വാദങ്ങളിൽ സാമൂഹികപരിണാമങ്ങൾക്ക് (കുലധർമ്മം, സമൂഹം) വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയിരുന്നു. കൃഷ്ണൻ അതേ തലത്തിൽ മറുപടി പറയുന്നു — "സമൂഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ നോക്കിയാലും നിന്റെ പിന്മാറ്റം അപകീർത്തി വരുത്തും". ഈ വാദം ലൗകികമാണ് (ശങ്കരൻ, 2.38); ഗീതയുടെ ആഴമേറിയ ഉത്തരം സമതയിലും (2.38) നിഷ്കാമകർമ്മത്തിലുമാണ് (2.47).
AI-assisted draft translation — under review.