ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 4 (2.4)
മൂല സംസ്കൃതം · അര്ജുനഃ
അര്ജുന ഉവാച
കഥം ഭീഷ്മമഹം സങ്ഖ്യേ ദ്രോണം ച മധുസൂദന
ഇഷുഭിഃ പ്രതിയോത്സ്യാമി പൂജാര്ഹാവരിസൂദന
॥ 2.4 ॥
kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana
പരിഭാഷ
"അർജുനൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മധുസൂദനാ! യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മർക്കും ദ്രോണർക്കും എതിരെ ഞാൻ എങ്ങനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു പോരാടും? ഹേ അരിസൂദനാ! അവർ ഇരുവരും പൂജയ്ക്ക് അർഹരാണല്ലോ."
ഭാവാർത്ഥം
ഭീരുത്വം എന്ന ആരോപണത്തിനുള്ള മറുപടി. കൃഷ്ണന്റെ "klaibya" എന്ന ആരോപണത്തിന് അർജുനൻ നേരിട്ടു മറുപടി പറയുന്നു: എന്റെ പ്രശ്നം ഭയമല്ല, ആദരവാണ്. ഭീഷ്മർ — അർജുനൻ ആരുടെ മടിയിൽ കളിച്ചു വളർന്നുവോ അദ്ദേഹം; ദ്രോണർ — ധനുർവിദ്യ പഠിപ്പിച്ചവൻ. ഇവർ pūjārhau — പൂജയ്ക്ക് അർഹർ — ആണ്.
"Iṣubhiḥ" — അമ്പുകൾ കൊണ്ട്. ശ്രീധരസ്വാമി ഒരു സൂക്ഷ്മമായ കാര്യം പറയുന്നു: ആരോടു വാക്കുകൊണ്ടുപോലും "ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യും" എന്നു പറയുന്നത് അനുചിതമാണോ, അവരോട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് എങ്ങനെ പോരാടും? അതായത് പൂജ്യരായവരോടു കഠിനമായ വാക്കുകൾ പോലും അനുചിതമാണ് — ആയുധങ്ങളുടെ കാര്യം പറയാനുമില്ല.
രണ്ടു സംബോധനകൾ — ഒരു വൈരുദ്ധ്യം. അർജുനൻ കൃഷ്ണനെ Madhusūdana (മധു എന്ന അസുരനെ വധിച്ചവൻ) എന്നും Arisūdana (ശത്രുക്കളെ വധിക്കുന്നവൻ) എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഒരുപക്ഷേ അർജുനൻ പറയുന്നത് ഇതാകാം: "അങ്ങ് അസുരന്മാരെയും ശത്രുക്കളെയും വധിച്ചു — പക്ഷേ ഇവർ ഗുരുവും പിതാമഹനുമാണ്." പല ആചാര്യന്മാരും ഈ താരതമ്യം വായിക്കുന്നു; ഇതു വ്യാഖ്യാനമാണ്.
അർജുനൻ വീണ്ടും യുക്തിയിലേക്ക്. 1.28–1.46-ൽ അർജുനൻ കുലത്തെയും സമൂഹത്തെയും കുറിച്ചുള്ള വാദങ്ങൾ നിരത്തിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ വാദം വ്യക്തിപരമാണ് — എന്റെ ഗുരു, എന്റെ പിതാമഹൻ. ഈ ദ്വന്ദ്വത്തിന്റെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ രൂപമാണിത്.
AI-assisted draft translation — under review.