ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 51 (2.51)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
കര്മജം ബുദ്ധിയുക്താ ഹി ഫലം ത്യക്ത്വാ മനീഷിണഃ
ജന്മബന്ധവിനിര്മുക്താഃ പദം ഗച്ഛന്ത്യനാമയമ്
॥ 2.51 ॥
karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ
janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam
പരിഭാഷ
"സമത്വബുദ്ധിയോടു കൂടിയ ജ്ഞാനികൾ കർമ്മത്തിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന ഫലം ഉപേക്ഷിച്ച്, ജന്മബന്ധനത്തിൽനിന്നു മുക്തരായി, ദുഃഖരഹിതമായ പദം (അവസ്ഥ) പ്രാപിക്കുന്നു."
ഭാവാർത്ഥം
കർമ്മത്തിൽനിന്നു മോക്ഷത്തിലേക്ക്. ഇവിടെ കർമ്മയോഗത്തിന്റെ അന്തിമഫലം വ്യക്തമാണ് — നല്ല ജീവിതം മാത്രമല്ല, ജന്മബന്ധനത്തിൽനിന്നുള്ള മുക്തി. കർമ്മം അതുതന്നെ, പക്ഷേ ഫലാസക്തിയില്ലാതെ — ആ കർമ്മം ബന്ധനമല്ല, മുക്തിയുടെ വഴിയായിത്തീരുന്നു.
"Janma-bandha" — ജന്മംതന്നെ ബന്ധനം. ശങ്കരാചാര്യർ: janmaiva bandhaḥ — ജന്മംതന്നെയാണ് ബന്ധനം; ഇഷ്ടാനിഷ്ടമായ (നല്ലതും ചീത്തയുമായ) ശരീരങ്ങളുടെ പ്രാപ്തി — ഇതാണ് കർമ്മഫലം. ജ്ഞാനികൾ ജീവിച്ചിരിക്കെത്തന്നെ ഈ ബന്ധനത്തിൽനിന്നു മുക്തരാകുന്നു, വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദമായ മോക്ഷത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
"Anāmaya" — ദുഃഖരഹിതം. Āmaya = രോഗം. Anāmaya = രോഗരഹിതം — ശങ്കരൻ: sarvopadrava-rahita, എല്ലാ ഉപദ്രവങ്ങളിൽനിന്നും മുക്തം.
രാമാനുജർ: ബുദ്ധിയോഗമുള്ളവർ കർമ്മഫലം ഉപേക്ഷിച്ച് കർമ്മം ചെയ്തുകൊണ്ടുതന്നെ ജന്മബന്ധനത്തിൽനിന്നു മുക്തരായി അനാമയപദം നേടുന്നു — ഇത് എല്ലാ ഉപനിഷത്തുകളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.
ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസം — "കർമ്മം ചെയ്തുകൊണ്ട്". രാമാനുജർ വ്യക്തമായി പറയുന്നു: karma kurvantaḥ — കർമ്മം ചെയ്തുകൊണ്ട്. 2.49 മുതൽ ഇവിടം വരെയുള്ള "ബുദ്ധിയോഗ"ത്തെ പരമാർത്ഥദർശന (ജ്ഞാന) രൂപമായും മനസ്സിലാക്കാമെന്ന് ഒരു വികല്പവായനയും ശങ്കരാചാര്യർ നൽകുന്നു.
AI-assisted draft translation — under review.