ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 54 (2.54)

ശിഷ്യന്റെ മാറിയ സ്വരം. ഒന്നാം അധ്യായത്തിൽ അർജുനൻ വാദിക്കുകയായിരുന്നു. 2.4–2.8-ൽ ആശയക്കുഴപ്പവും ശരണാഗതിയും. ഇപ്പോൾ — വ്യക്തവും പ്രായോഗികവുമായ ഒരു ചോദ്യം. കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ അർജുനനിൽ എത്തുന്നുണ്ടെന്ന് ഇതു കാണിക്കുന്നു.

നാലു ചോദ്യങ്ങൾ:

1. Kā bhāṣā — അവന്റെ ലക്ഷണം/വിവരണം എന്ത്?
2. Kiṃ prabhāṣeta — അവൻ എങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു?
3. Kim āsīta — എങ്ങനെ ഇരിക്കുന്നു/ജീവിക്കുന്നു?
4. Vrajeta kim — എങ്ങനെ നടക്കുന്നു (പെരുമാറുന്നു)?

പെരുമാറ്റം വിവരിക്കുന്നതിലൂടെ സ്വരൂപവും മനസ്സിലാകുമെന്ന് രാമാനുജർ പറയുന്നു.

"Sthita-prajña" — സ്ഥിരപ്രജ്ഞ. ശങ്കരാചാര്യർ: sthitā pratiṣṭhitā "aham asmi paraṃ brahma" iti prajñā yasya — ആരുടെ പ്രജ്ഞ "ഞാൻ പരബ്രഹ്മമാണ്" എന്നതിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നുവോ അവൻ. മധുസൂദന സരസ്വതി വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കാര്യം പറയുന്നു: yāny eva hi jīvanmuktānāṃ lakṣaṇāni tāny eva mumukṣūṇāṃ mokṣopāya-bhūtāni — ജീവന്മുക്തരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്തോ, അവതന്നെയാണ് മുമുക്ഷുക്കൾക്ക് (മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക്) മോക്ഷത്തിനുള്ള ഉപായങ്ങൾ. "prajahāti" (2.55) മുതൽ അധ്യായാവസാനം വരെയുള്ള വിവരണത്തെ ശങ്കരാചാര്യരും sthita-prajña-lakṣaṇaṃ sādhanaṃ ca — ലക്ഷണവും സാധനവും — എന്നു വിളിക്കുന്നു: sarvatraiva hi adhyātma-śāstre kṛtārtha-lakṣaṇāni yāni tāny eva sādhanāni upadiśyante yatna-sādhyatvāt — അധ്യാത്മശാസ്ത്രത്തിൽ എല്ലായിടത്തും, സിദ്ധന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്തോ, അവതന്നെ (പ്രയത്നംകൊണ്ടു സാധിക്കാവുന്നതിനാൽ) സാധനങ്ങളായി പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.