பகவத் கீதை · Sankhya Yogaஅத்தியாயம் 2, ஸ்லோகம் 54 (2.54)

சீடனின் மாறிய குரல். முதல் அத்தியாயத்தில் அர்ஜுனன் வாதங்களை முன்வைத்துக்கொண்டிருந்தான். 2.4–2.8-இல் குழப்பமும் சரணாகதியும். இப்போது — தெளிவான, நடைமுறைக் கேள்வி. கிருஷ்ணனின் சொற்கள் அர்ஜுனனைச் சென்றடைகின்றன என்பதை இது காட்டுகிறது.

நான்கு கேள்விகள்:

1. Kā bhāṣā — அவனுடைய அடையாளம்/விவரணை என்ன?
2. Kiṃ prabhāṣeta — அவன் எப்படிப் பேசுகிறான்?
3. Kim āsīta — எப்படி அமர்கிறான்/இருக்கிறான்?
4. Vrajeta kim — எப்படி நடக்கிறான் (நடந்துகொள்கிறான்)?

நடத்தையை விவரிப்பதால் இயல்பும் புரிந்துவிடுகிறது என்கிறார் ராமானுஜர்.

"Sthita-prajña" — நிலைத்த பிரக்ஞை. சங்கராசாரியார்: sthitā pratiṣṭhitā "aham asmi paraṃ brahma" iti prajñā yasya — எவனுடைய பிரக்ஞை "நானே பரப்பிரம்மம்" என்பதில் நிலைபெற்றிருக்கிறதோ அவன். மதுசூதனர் ஒரு மிக முக்கியமான கருத்தைச் சொல்கிறார்: yāny eva hi jīvanmuktānāṃ lakṣaṇāni tāny eva mumukṣūṇāṃ mokṣopāya-bhūtāni — ஜீவன்முக்தர்களின் அடையாளங்கள் எவையோ, அவையே முமுக்ஷுக்களுக்கு (மோக்ஷத்தை விரும்புபவர்களுக்கு) மோக்ஷத்தின் வழிகள். சங்கராசாரியாரும் "prajahāti" (2.55) முதல் அத்தியாயத்தின் இறுதி வரையிலான விவரணையை sthita-prajña-lakṣaṇaṃ sādhanaṃ ca — அடையாளமும் சாதனமும் — என்கிறார்: sarvatraiva hi adhyātma-śāstre kṛtārtha-lakṣaṇāni yāni tāny eva sādhanāni upadiśyante yatna-sādhyatvāt — அத்யாத்ம சாஸ்திரத்தில் எல்லா இடங்களிலும், சித்தி பெற்றவரின் அடையாளங்கள் எவையோ, அவையே (முயற்சியால் அடையக்கூடியவை என்பதால்) சாதனங்களாகக் கற்பிக்கப்படுகின்றன.