ഭഗവദ്ഗീത · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)അദ്ധ്യായം 6, ശ്ലോകം 2 (6.2)

പൊതുവായ തത്ത്വം — സങ്കല്പത്യാഗം.

ശങ്കരാചാര്യർ. Yaṃ sarva-karma-tat-phala-parityāga-lakṣaṇaṃ paramārtha-saṃnyāsam — എല്ലാ കർമ്മങ്ങളുടെയും അവയുടെ ഫലങ്ങളുടെയും ത്യാഗമായ പരമാർത്ഥസന്ന്യാസം; yogaṃ karmānuṣṭhāna-lakṣaṇaṃ taṃ … viddhi — കർമ്മാനുഷ്ഠാനരൂപമായ യോഗത്തെ അതുതന്നെയെന്ന് അറിയുക. രണ്ടും വിപരീതമാണ് (പ്രവൃത്തിയും നിവൃത്തിയും), പിന്നെ എന്താണ് സമാനത? Asti hi paramārtha-saṃnyāsena sādṛśyaṃ kartṛ-dvārakaṃ karma-yogasya — കർത്താവിന്റെ തലത്തിൽ സാദൃശ്യമുണ്ട്: സന്ന്യാസിയും കാമനയുടെ കാരണമായ saṅkalpa ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, കർമ്മയോഗിയും karma kurvāṇa eva phala-viṣayaṃ saṃkalpaṃ saṃnyasyati — കർമ്മം ചെയ്തുകൊണ്ടുതന്നെ ഫലസങ്കല്പം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. phala-saṃkalpasya citta-vikṣepa-hetutvāt — ഫലസങ്കല്പം ചിത്തത്തെ അലയിക്കുന്നു, അതിനാൽ അതില്ലാതെ ആരും samādhānavān (സമാഹിതൻ) ആകുന്നില്ല. നിഗമനം: karma-yogasya stuty-arthaṃ saṃnyāsatvam uktam — കർമ്മയോഗത്തെ സന്ന്യാസം എന്ന് വിളിച്ചത് അതിന്റെ സ്തുതിക്കായി; കൂടാതെ dhyāna-yogasya phala-nirapekṣaḥ karma-yogo bahiraṅgaṃ sādhanam — ഫലനിരപേക്ഷമായ കർമ്മയോഗം ധ്യാനയോഗത്തിന്റെ ബഹിരംഗ (ബാഹ്യ) സാധനമാണ്.

ആചാര്യ രാമാനുജൻ. Jñāna-yoga iti ātma-yāthātmya-jñānam iti prāhuḥ taṃ karma-yogam eva viddhi — ജ്ഞാനയോഗം, ആത്മാവിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജ്ഞാനം, എന്ന് പറയുന്നതിനെ കർമ്മയോഗംതന്നെയെന്ന് അറിയുക (കർമ്മയോഗത്തിൽ ജ്ഞാനം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു). Saṃnyasta-saṃkalpa = anātmani prakṛtau ātma-saṃkalpaḥ saṃnyastaḥ — അനാത്മാവായ പ്രകൃതിയിൽ "ഇത് ഞാനാണ്" എന്ന സങ്കല്പം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ. 4.19-ലെ പ്രമാണം: yasya sarve samārambhāḥ kāma-saṃkalpa-varjitāḥ.

വ്യത്യാസം: "സങ്കല്പം" — ശങ്കരൻ: ഫലത്തിന്റെ സങ്കല്പം (ചിത്തവിക്ഷേപത്തിന്റെ കാരണം); രാമാനുജൻ: പ്രകൃതിയിലുള്ള ആത്മബുദ്ധി. ശങ്കരന് കർമ്മയോഗം ബഹിരംഗം; രാമാനുജന് അതിൽ ജ്ഞാനയോഗംതന്നെ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.