ഭഗവദ്ഗീത · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)അദ്ധ്യായം 6, ശ്ലോകം 36 (6.36)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
അസംയതാത്മനാ യോഗോ ദുഷ്പ്രാപ ഇതി മേ മതിഃ
വശ്യാത്മനാ തു യതതാ ശക്യോഽവാപ്തുമുപായതഃ
॥ 6.36 ॥
asaṃyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥ
vaśyātmanā tu yatatā śakyo'vāptumupāyataḥ
പരിഭാഷ
"മനസ്സിനെ വശത്താക്കാത്തവന് യോഗം ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമാണ് — ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം; എന്നാൽ മനസ്സിനെ വശത്താക്കുകയും പ്രയത്നിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന് ശരിയായ ഉപായത്തിലൂടെ യോഗം ലഭിക്കാം."
ഭാവാർത്ഥം
ശങ്കരാചാര്യർ. Abhyāsa-vairāgyābhyām asaṃyataḥ ātmā antaḥkaraṇaṃ yasya — അഭ്യാസവൈരാഗ്യങ്ങളാൽ മനസ്സ് സംയമിക്കപ്പെടാത്തവൻ; vaśyātmanā … yatatā bhūyo'pi prayatnaṃ kurvatā — മനസ്സിനെ വശത്താക്കിയവനും വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രയത്നിക്കുന്നവനും; upāyataḥ yathoktād upāyāt — മുകളിൽ പറഞ്ഞ ഉപായത്തിലൂടെ. പിന്നെ അർജുനന്റെ സംശയത്തിന്റെ കാരണം: യോഗത്തിനായി ഇഹലോകത്തിലെയും പരലോകത്തിലെയും കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയും സമ്യഗ്ദർശനം ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും maraṇa-kāle calita-cittaḥ — മരണസമയത്ത് ചിത്തം അലയുകയും ചെയ്തവന്റെ ഗതിയെന്ത്?
ആചാര്യ രാമാനുജൻ — ഉപായം = കർമ്മയോഗം. Asaṃyatātmanā ajita-manasā mahatā api balena yogo duṣprāpa eva — മനസ്സിനെ ജയിക്കാത്തവന് വളരെയധികം ബലം പ്രയോഗിച്ചാലും യോഗം ദുഷ്പ്രാപ്യം; upāyatas tu vaśyātmanā pūrvoktena mad-ārādhana-rūpeṇa antargata-jñānena karmaṇā jita-manasā yatamānena — ഉപായം, അതായത് മുമ്പ് പറഞ്ഞ എന്റെ ആരാധനാരൂപമായ, ജ്ഞാനയുക്തമായ കർമ്മം — അതിലൂടെ മനസ്സിനെ ജയിച്ച് പ്രയത്നിക്കുന്നവന് ഈ സമദർശനയോഗം ലഭിക്കാം.
വ്യത്യാസം: "ഉപായം" — ശങ്കരൻ: അഭ്യാസവും വൈരാഗ്യവും; രാമാനുജൻ: ഭഗവദാരാധനാരൂപമായ കർമ്മയോഗം (മനസ്സിനെ ജയിക്കാനുള്ള സാധനം).
AI-assisted draft translation — under review.