ഭഗവദ്ഗീത · Jnana Vijnana Yogaഅദ്ധ്യായം 7, ശ്ലോകം 14 (7.14)

ശങ്കരാചാര്യർ. Daivī devasya mama īśvarasya viṣṇoḥ svabhāva-bhūtā — ദേവന്റെ — ഈശ്വരനായ വിഷ്ണുവായ എന്റെ — സ്വഭാവഭൂതമായത്; duḥkhena atyayaḥ atikramaṇaṃ yasyāḥ sā duratyayā. ഉപായം: sarva-dharmān parityajya mām eva māyāvinaṃ svātma-bhūtaṃ sarvātmanā ye prapadyante te māyām etāṃ sarva-bhūta-mohinīṃ taranti … saṃsāra-bandhanāt mucyante — എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും (സാധനങ്ങളും) ഉപേക്ഷിച്ച്, മായാവിയും സ്വന്തം ആത്മസ്വരൂപനുമായ എന്നെ പൂർണ്ണമായി ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർ എല്ലാവരെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന ഈ മായയെ കടന്ന് സംസാരബന്ധനത്തിൽനിന്നു മുക്തരാകുന്നു.

ആചാര്യ രാമാനുജൻ — "മായ മിഥ്യയല്ല". Mama eṣā guṇamayī sattva-rajas-tamomayī māyā yasmād daivī devena krīḍā-pravṛttena mayā eva nirmitā — ഈ ഗുണമയിയായ മായ daivī ആണ്, എന്തെന്നാൽ ലീലയിൽ ഏർപ്പെട്ട ദേവനായ ഞാനാണ് ഇതു നിർമ്മിച്ചത്. തുടർന്ന് ദീർഘമായ യുക്തി: māyā-śabda-vācyatvam āsura-rākṣasāstrādīnām iva vicitra-kārya-karatvena — ഇതിനെ "മായ" എന്നു വിളിക്കുന്നത് ഇത് വിചിത്രമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിനാലാണ് (അദ്ഭുതശക്തി), അസുരന്മാരുടെ അസ്ത്രശസ്ത്രങ്ങളെ മായ എന്നു വിളിക്കുന്നതുപോലെ (വിഷ്ണുപുരാണം 1.19.19–20: സുദർശനം ശംബരന്റെ ആയിരം മായകളെ ഛേദിച്ചു). Ato māyā-śabdo na mithyārtha-vācī — അതിനാൽ "മായ" എന്ന ശബ്ദം മിഥ്യയെ (അസത്യത്തെ) കുറിക്കുന്നില്ല; ജാലവിദ്യക്കാരനെയും "മായാവി" എന്നു വിളിക്കുന്നത് അവന്റെ മന്ത്രൗഷധാദികൾ (യഥാർത്ഥ സാധനങ്ങൾ) ഭ്രമം ജനിപ്പിക്കുന്നതിനാലാണ്. പ്രമാണം: ശ്വേതാശ്വതരം 4.10 māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyān māyinaṃ tu maheśvaram — മായ = പ്രകൃതി, മായി = മഹേശ്വരൻ. ഇതിന്റെ ധർമ്മം: bhagavat-svarūpa-tirodhānaṃ sva-svarūpa-bhogyatva-buddhiḥ ca — ഭഗവാന്റെ സ്വരൂപത്തെ മറയ്ക്കുകയും സ്വന്തം (പ്രകൃതിയുടെ) രൂപത്തിൽ ഭോഗ്യബുദ്ധി ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുക.

വ്യത്യാസം (കേന്ദ്രപ്രധാനം, ദാർശനികം): ശങ്കരൻ — മായ ജഗത്തിന്റെ വ്യാവഹാരിക രൂപം കാണിക്കുന്ന ഈശ്വരശക്തി (അദ്വൈതത്തിൽ പരമാർത്ഥത്തിൽ മിഥ്യ); രാമാനുജൻ — മായ യഥാർത്ഥ പ്രകൃതി, അദ്ഭുത ശക്തി, മിഥ്യയല്ല. ഉപായം ഇരുവർക്കും ഒന്നുതന്നെ: ശരണാഗതി.