भगवद्गीता · Jnana Vijnana Yogaअध्याय 7, श्लोक 14 (7.14)

शंकराचार्य. Daivī devasya mama īśvarasya viṣṇoḥ svabhāva-bhūtā — देवाची — माझी, ईश्वर विष्णूची — स्वभावभूत; duḥkhena atyayaḥ atikramaṇaṃ yasyāḥ sā duratyayā. उपाय: sarva-dharmān parityajya mām eva māyāvinaṃ svātma-bhūtaṃ sarvātmanā ye prapadyante te māyām etāṃ sarva-bhūta-mohinīṃ taranti … saṃsāra-bandhanāt mucyante — सर्व धर्म (साधने) सोडून, मायावी, स्वतःचा आत्मरूप अशा मला जे पूर्णपणे शरण येतात, ते सर्वांना मोहित करणारी ही माया पार करून संसारबंधनातून सुटतात.

आचार्य रामानुज — "माया मिथ्या नाही". Mama eṣā guṇamayī sattva-rajas-tamomayī māyā yasmād daivī devena krīḍā-pravṛttena mayā eva nirmitā — ही गुणमयी माया daivī आहे कारण लीलेत प्रवृत्त अशा मी, देवाने, ती निर्माण केली. मग दीर्घ युक्तिवाद: māyā-śabda-vācyatvam āsura-rākṣasāstrādīnām iva vicitra-kārya-karatvena — हिला "माया" म्हणतात कारण ही विचित्र कार्ये करणारी (अद्भुत शक्ती) आहे, जसे असुरांच्या अस्त्र-शस्त्रांना माया म्हटले जाते (विष्णुपुराण 1.19.19–20: सुदर्शनाने शंबराच्या हजार माया छेदल्या). Ato māyā-śabdo na mithyārtha-vācī — म्हणून "माया" हा शब्द मिथ्या (असत्य) याचा वाचक नाही; जादूगारालाही "मायावी" म्हणतात कारण त्याचे मंत्र-औषधी इत्यादी (वास्तविक साधने) भ्रम निर्माण करतात. प्रमाण: श्वेताश्वतर 4.10 māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyān māyinaṃ tu maheśvaram — माया = प्रकृती, मायी = महेश्वर. हिचे कार्य: bhagavat-svarūpa-tirodhānaṃ sva-svarūpa-bhogyatva-buddhiḥ ca — भगवंतांचे स्वरूप झाकणे आणि स्वतःच्या (प्रकृतीच्या) रूपात भोग्य-बुद्धी जागवणे.

फरक (केंद्रीय, दार्शनिक): शंकर — माया ही ईश्वराची शक्ती जी जगाचे व्यावहारिक रूप दाखवते (अद्वैतात परमार्थतः मिथ्या); रामानुज — माया ही वास्तविक प्रकृती, अद्भुत शक्ती, मिथ्या नव्हे. उपाय दोघांसाठी एकच: शरणागती.