भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 31 (1.31)

"Nimittāni viparītāni" — उलटी शकुने. श्रीधर: aniṣṭa-sūcakāni śakunāni — अनिष्टाची (वाईटाची) सूचना देणारी शकुने. मधुसूदन उदाहरण देतात — जसे डावा डोळा फडफडणे (पारंपरिक मान्यतेत पुरुषासाठी अशुभ). अर्जुनाला चारी बाजूंना वाईट संकेत दिसत आहेत.

लक्ष द्या: जेव्हा मन आधीच दुःखात असते, तेव्हा अनेकदा प्रत्येक गोष्ट "वाईट संकेत" वाटू लागते. श्लोक स्वतः हे सांगत नाही की शकुने खरी होती की नव्हती — फक्त एवढेच की अर्जुनाला ती तशी दिसत होती.

"Keśava" — संबोधनाचा भाव. मधुसूदन सांगतात: केशीसारख्या दुष्ट दैत्यांचा वध करून आपण सदैव भक्तांचे रक्षण करता — म्हणून माझाही शोक दूर करून मला वाचवाल. (पारंपरिक व्युत्पत्ती: केशी नावाच्या असुराचा वध करणारा = केशव. मधुसूदन आणखी एक व्युत्पत्ती देतात: ka (ब्रह्मा) आणि īśa (रुद्र) — यांचेही स्वामी.) म्हणजे अर्जुनाचे संबोधन ही एक दडलेली प्रार्थनाही आहे.

"Na ca śreyo 'nupaśyāmi" — कोणतेही कल्याण दिसत नाही. हा अर्जुनाचा पहिला युक्तिवाद आहे: या युद्धात कोणतेही भले नाही. मधुसूदन याला आणखी खोल करतात:

• श्रेय — दृष्ट (या लोकातील) किंवा अदृष्ट (परलोकातील) — दोन्हींपैकी काहीही दिसत नाही.
• एका पारंपरिक श्लोकानुसार, युद्धात समोरासमोर लढताना मारला गेलेला योद्धा (आणि योगी संन्यासी) उत्तम गती प्राप्त करतो — पण मारणाऱ्यासाठी असे कोणतेही विशेष पुण्य सांगितलेले नाही. मग जेव्हा अनोळखी माणसाला मारण्यातही श्रेय नाही, तेव्हा आपल्या माणसांना मारण्यात तर मुळीच नाही.
• "आहवे" (युद्धात) म्हणून अर्जुन हेही स्पष्ट करतो की तो युद्धाच्या नियमित संदर्भाबद्दल बोलत आहे.

शरीराकडून युक्तिवादाकडे. लक्ष द्या — 1.30 मध्ये मन भ्रमत होते, आणि 1.31 मध्ये अर्जुन युक्तिवाद करू लागतो. भ्रमणारे मन योग्य युक्तिवाद करू शकते का? गीता हाच प्रश्न पुढे उपस्थित करेल.