श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा

भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 37 (1.37)

मूळ संस्कृत · अर्जुनः

तस्मान् नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान् स्वबान्धवान्
स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव
॥ 1.37 ॥

tasmān nārhā vayaṃ hantuṃ dhārtarāṣṭrān svabāndhavān
svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava

अनुवाद

"म्हणून आपल्याच बांधवांना, धृतराष्ट्रपुत्रांना मारणे आम्हाला योग्य नाही. हे माधवा! आपल्याच माणसांना मारून आम्ही भला कसे सुखी होऊ?"

भावार्थ

"Tasmāt" — म्हणून. अर्जुन आपले युक्तिवाद एका निष्कर्षात बांधतो. मधुसूदनांच्या मते इथे दोन गोष्टींचे सार आहे: अदृष्ट फळाचा (पुण्य/श्रेयाचा) अभाव आणि अनर्थाची (हानीची) शक्यता — दोन्ही "तत्" (म्हणून) या शब्दात सामावलेल्या आहेत; आणि दुसरी ओळ दृष्ट सुखाचा (या लोकातील सुखाचा) अभाव सांगते.

"Svabāndhavān" — आपलेच बांधव. "धार्तराष्ट्र" (कौरव) आणि "स्वबांधव" (आपले बांधव) — एकाच लोकांची दोन नावे, एकत्र. पहिले नाव त्यांना विरोधी पक्षात ठेवते; दुसरे त्यांना आपल्या कुटुंबात. अर्जुन जाणूनबुजून दुसरे नाव जोडतो.

"Kathaṃ… sukhinaḥ syāma" — कसे सुखी होऊ? हा प्रश्न 1.32–1.33 मधील युक्तिवाद पुन्हा उपस्थित करतो: सुख नात्यांमध्ये आहे, आणि नाती नष्ट करून सुख कसे?

"Mādhava" — संबोधन. Mā (लक्ष्मी) + dhava (पती) — लक्ष्मीपती. मधुसूदन इथे एक सुंदर संकेत वाचतात: "आपण लक्ष्मीचे (शुभ, समृद्धीचे) पती आहात — आपण मला अशा अलक्ष्मीक (अशुभ) कर्मात कसे गुंतवू शकता?"

AI-assisted draft translation — under review.

📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा ✉ सुधारणा सुचवा