ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Arjuna Vishada Yogaଅଧ୍ୟାୟ 1, ଶ୍ଳୋକ 37 (1.37)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଅର୍ଜୁନଃ
ତସ୍ମାନ୍ ନାର୍ହା ବୟଂ ହନ୍ତୁଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ ସ୍ବବାନ୍ଧବାନ୍
ସ୍ବଜନଂ ହି କଥଂ ହତ୍ବା ସୁଖିନଃ ସ୍ଯାମ ମାଧବ
॥ 1.37 ॥
tasmān nārhā vayaṃ hantuṃ dhārtarāṣṭrān svabāndhavān
svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava
ଅନୁବାଦ
"ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ନିଜ ବନ୍ଧୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର-ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୋହୁଁ। ହେ ମାଧବ! ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ମାରି ଆମେ ଭଲା କିପରି ସୁଖୀ ହୋଇପାରିବା?"
ଭାବାର୍ଥ
"Tasmāt" — ସେଥିପାଇଁ। ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି। ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ଦୁଇଟି କଥାର ସାର ଅଛି: ଅଦୃଷ୍ଟ ଫଳ (ପୁଣ୍ୟ/ଶ୍ରେୟ)ର ଅଭାବ ଓ ଅନର୍ଥ (କ୍ଷତି)ର ସମ୍ଭାବନା — ଦୁଇଟି "ତତ୍" (ସେଥିପାଇଁ) ଶବ୍ଦରେ ସମାହିତ; ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଙ୍କ୍ତି ଦୃଷ୍ଟ ସୁଖ (ଇହଲୋକର ସୁଖ)ର ଅଭାବ କହେ।
"Svabāndhavān" — ନିଜ ବନ୍ଧୁ। "ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର" (କୌରବ) ଓ "ସ୍ୱବାନ୍ଧବ" (ନିଜ ବନ୍ଧୁ) — ଗୋଟିଏ ଲୋକଙ୍କର ଦୁଇଟି ନାମ, ଏକାଠି। ପ୍ରଥମ ନାମ ସେମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷରେ ରଖେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପରିବାରରେ। ଅର୍ଜୁନ ଜାଣିଶୁଣି ଦ୍ୱିତୀୟ ନାମ ଯୋଡ଼ନ୍ତି।
"Kathaṃ… sukhinaḥ syāma" — କିପରି ସୁଖୀ ହେବା? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ 1.32–1.33ର ଯୁକ୍ତିକୁ ପୁଣି ଉଠାଏ: ସୁଖ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଛି, ଏବଂ ସମ୍ପର୍କକୁ ନଷ୍ଟ କରି ସୁଖ କିପରି?
"Mādhava" — ସମ୍ବୋଧନ। Mā (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) + dhava (ପତି) — ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି। ମଧୁସୂଦନ ଏଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସଙ୍କେତ ପଢ଼ନ୍ତି: "ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (ଶୁଭ, ସମୃଦ୍ଧି)ଙ୍କ ପତି — ଆପଣ ମୋତେ ଏପରି ଅଲକ୍ଷ୍ମୀକ (ଅଶୁଭ) କର୍ମରେ କିପରି ଲଗାଇପାରନ୍ତି?"
AI-assisted draft translation — under review.