भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 8 (1.8)

यादीचा क्रम — "भवान्" सर्वप्रथम. दुर्योधन आपल्या सैन्याचे प्रधान सेनापती भीष्म यांचे नाव आधी घेत नाही — तो आधी म्हणतो bhavān, "आपण" — म्हणजे द्रोण. मधुसूदन सरस्वती हे जाणूनबुजून केलेले मानतात: आचार्यांना प्रसन्न करण्यासाठी त्यांना भीष्मांच्या आधी गणले गेले.

कृपांसोबत "समितिंजय" का? मधुसूदन एक मानसशास्त्रीय स्वरूपाची गोष्ट सांगतात: कृपांचे नाव कर्णाच्या नंतर घेतले गेले. कृपांना हे वाईट वाटू नये, म्हणून त्यांच्यासोबत "युद्धविजयी" हे विशेषण जोडले गेले — म्हणजे त्यांचा मान राखला जावा.

अश्वत्थामा, विकर्णाच्या आधी. विकर्ण हा दुर्योधनाचा स्वतःचा धाकटा भाऊ होता. तरीही द्रोणपुत्र अश्वत्थाम्याचे नाव आधी येते. मधुसूदनांच्या मते हेही आचार्यांच्या समाधानासाठी — गुरूंच्या मुलाला आपल्या भावाच्या आधी सन्मान.

म्हणजे ही यादी फक्त "कोण-कोण आहे" हे सांगत नाही; ती दाखवते की दुर्योधन प्रत्येक नाव राजकीय चातुर्याने मांडत आहे — द्रोणांना खूश ठेवणे हे त्याचे प्राधान्य आहे.

नावे आणि ओळख:

• भीष्म: कुरुवंशातील सर्वांत वृद्ध, कौरव सैन्याचे प्रधान सेनापती.
• कर्ण: कुंतीचा पहिला पुत्र (हे रहस्य या वेळी सर्वांना माहीत नव्हते), दुर्योधनाचा सर्वांत जिवलग मित्र. एक महत्त्वाची वस्तुस्थिती: महाभारतानुसार कर्णाने प्रतिज्ञा केली होती की जोपर्यंत भीष्म सेनापती आहेत, तोपर्यंत तो युद्ध करणार नाही; भीष्म पडल्यानंतर तो युद्धात उतरला. तरीही दुर्योधन त्याला आपल्या प्रमुख योद्ध्यांमध्ये गणतो.
• कृप (कृपाचार्य): कुरु राजकुमारांचे पहिले शस्त्रगुरू; अश्वत्थाम्याचे मामा.
• अश्वत्थामा: द्रोणांचा एकुलता एक पुत्र.
• विकर्ण: दुर्योधनाचा धाकटा भाऊ. महाभारतात द्यूतसभेत द्रौपदीच्या अपमानाला विरोध करणाऱ्या मोजक्या कौरवांपैकी तो एक होता.
• सौमदत्ती (भूरिश्रवा): सोमदत्ताचा पुत्र. मधुसूदन: saumadattiḥ somadattasya putraḥ … bhūriśravāḥ.

एक पाठभेद (textual variant): मधुसूदन सरस्वती नोंदवतात की काही ठिकाणी (kvacit pāṭhaḥ) या श्लोकाचा शेवटचा चरण "सिन्धुराजस्तथैव च" — "आणि सिंधुराज (जयद्रथ) सुद्धा" — असा वाचला जातो, "सौमदत्तिस्तथैव च" च्या जागी. आमचा मूळ पाठ आणि दुसरा स्वतंत्र पाठ दोन्ही "saumadattiḥ" वाचतात; आम्ही तोच ठेवतो, पण हा पाठभेद वाचकांना सांगणे योग्य आहे.