श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा

भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 9 (1.9)

मूळ संस्कृत · दुर्योधनः

अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः
॥ 1.9 ॥

anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ
nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ

अनुवाद

"आणखीही अनेक वीर आहेत, जे माझ्यासाठी आपले प्राण अर्पण करायला तयार आहेत; ते सर्व अनेक प्रकारच्या शस्त्रांनी सज्ज आहेत आणि युद्धकलेत निपुण आहेत."

भावार्थ

"Madarthe" — माझ्यासाठी. या श्लोकाचा केंद्रबिंदू हाच शब्द आहे. दुर्योधन म्हणतो की हे सर्व वीर माझ्यासाठी प्राण द्यायला तयार आहेत. मधुसूदनांच्या मते या वाक्याने दुर्योधनाला दाखवायचे आहे की त्यांचा त्याच्यावर किती खोल लळा (anurāga) आहे. पांडव सैन्याच्या वर्णनात दुर्योधनाने योद्ध्यांची शक्ती मोजली होती; आपल्या सैन्याच्या वर्णनात तो स्वतःप्रति निष्ठेवर भर देतो. त्याचा केंद्रबिंदू "मी" आहे.

"Tyakta-jīvitāḥ" — एक अजाणते सत्य. शब्दशः या समासाचा अर्थ आहे "ज्यांनी आपले जीवन सोडले आहे." अनेक आधुनिक शिक्षक या शब्दात एक दुःखद व्यंग्य (irony) पाहतात: दुर्योधन यांच्या शौर्याची स्तुती करत आहे, पण कथा जाणणारा वाचक जाणतो की यांपैकी बहुतेक खरोखरच या युद्धात प्राण गमावतील. ही व्याख्या आहे — पारंपरिक टीकाकार हा शब्द "प्राण द्यायला तयार" (निश्चय) या अर्थानेच घेतात.

साधनसामग्री आणि कौशल्य. "नानाशस्त्रप्रहरणाः" आणि "युद्धविशारदाः" — दुर्योधन दावा करतो की आपल्या सैन्याकडे शस्त्रे आणि कौशल्य दोन्ही आहेत. मधुसूदन सारांश देतात: या विशेषणांनी दुर्योधन आपल्या सैन्याची संख्या, स्वतःप्रति भक्ती, शौर्य, युद्धाची तयारी आणि युद्धकौशल्य — सर्व काही दाखवतो.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा ✉ सुधारणा सुचवा