ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Arjuna Vishada Yogaଅଧ୍ୟାୟ 1, ଶ୍ଳୋକ 9 (1.9)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଦୁର୍ଯୋଧନଃ
ଅନ୍ଯେ ଚ ବହବଃ ଶୂରା ମଦର୍ଥେ ତ୍ଯକ୍ତଜୀବିତାଃ
ନାନାଶସ୍ତ୍ରପ୍ରହରଣାଃ ସର୍ବେ ଯୁଦ୍ଧବିଶାରଦାଃ
॥ 1.9 ॥
anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ
nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ
ଅନୁବାଦ
"ଆହୁରି ଅନେକ ବୀର ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ-କଳାରେ ନିପୁଣ।"
ଭାବାର୍ଥ
"ମଦର୍ଥେ" — ମୋ ପାଇଁ। ଏହି ଶ୍ଳୋକର କେନ୍ଦ୍ର ଏହି ଶବ୍ଦ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କହେ ଯେ ଏହି ସମସ୍ତ ବୀର ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହି ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ ଯେ ତା ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କର କେତେ ଗଭୀର ଅନୁରାଗ (anurāga)। ପାଣ୍ଡବ ସେନାର ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଗଣିଥିଲା; ନିଜ ସେନାର ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସେ ନିଜ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଉପରେ ଜୋର ଦିଏ। ତାର କେନ୍ଦ୍ର "ମୁଁ"।
"Tyakta-jīvitāḥ" — ଏକ ଅଜାଣତ ସତ୍ୟ। ଅକ୍ଷରଶଃ ଏହି ସମାସର ଅର୍ଥ "ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିସାରିଛନ୍ତି।" ଅନେକ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷକ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଏକ ଦୁଃଖଦ ବିଡ଼ମ୍ବନା (irony) ଦେଖନ୍ତି: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏମାନଙ୍କ ବୀରତ୍ୱର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ କାହାଣୀ ଜାଣିଥିବା ପାଠକ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇବେ। ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା — ପାରମ୍ପରିକ ଟୀକାକାରମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ "ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ" (ନିଶ୍ଚୟ) ଅର୍ଥରେ ହିଁ ନିଅନ୍ତି।
ସାମଗ୍ରୀ ଓ କୌଶଳ। "ନାନା-ଶସ୍ତ୍ର-ପ୍ରହରଣାଃ" ଓ "ଯୁଦ୍ଧ-ବିଶାରଦାଃ" — ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଦାବି କରେ ଯେ ତା ସେନା ପାଖରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ କୌଶଳ ଉଭୟ ଅଛି। ମଧୁସୂଦନ ସାରାଂଶ ଦିଅନ୍ତି: ଏହି ବିଶେଷଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିଜ ସେନାର ସଂଖ୍ୟା, ନିଜ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ଯୁଦ୍ଧ-କୌଶଳ — ସବୁ ଦେଖାଏ।
AI-assisted draft translation — under review.