भगवद्गीता · Vishvarupa Darshana Yogaअध्याय 11, श्लोक 34 (11.34)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च
कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान्
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान्
॥ 11.34 ॥
droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca
karṇaṃ tathā'nyānapi yodhavīrān
mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā
yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān
अनुवाद
"द्रोण, भीष्म, जयद्रथ, कर्ण आणि इतर वीर योद्धे — जे माझ्याकडून आधीच ठरलेले (हत) आहेत — त्यांना तू जिंक; व्यथित होऊ नकोस; युद्ध कर — तू रणात विरोधकांना जिंकशील."
भावार्थ
शंकराचार्य. yeṣu yeṣu yodheṣu arjunasya āśaṅkā tāṃs tān vyapadiśati bhagavān — ज्या ज्या योद्ध्यांविषयी अर्जुनाला शंका होती, त्यांची नावे; कारण: द्रोण — dhanurvedācāryaḥ … gariṣṭhaḥ; भीष्म — svacchandamṛtyuḥ (इच्छामृत्यू); जयद्रथ — पित्याचे वरदान; कर्ण — इंद्राने दिलेली amogha śakti; mā vyathiṣṭhāḥ tebhyaḥ bhayaṃ mā kārṣīḥ.
आचार्य रामानुज. gurūn bandhūn ca … kathaṃ haniṣyāmi iti mā vyathiṣṭhāḥ — "गुरूंना आणि बांधवांना कसे मारू" — ही व्यथा करू नकोस; dharmādharmabhayena bandhusnehena kāruṇyena ca mā vyathāṃ kṛthāḥ; आणि टीकेचा निर्णय: yataḥ te kṛtāparādhāḥ … na eteṣāṃ vadhe nṛśaṃsatāgandhaḥ — कारण त्यांनी अपराध केले आहेत, त्यांच्या वधात क्रूरतेचा गंधही नाही.
मधुसूदन सरस्वती. अर्जुनाच्या भीतीचे विश्लेषण: द्रोण — brāhmaṇottamo dhanurvedācāryo mama guruḥ; भीष्म — svacchandamṛtyuḥ, इच्छामृत्यू असलेले, ज्यांना परशुरामही हरवू शकले नाहीत.
श्रीधर स्वामी. 2.6 मधील शंकेचे (na caitad vidmaḥ kataran no garīyaḥ) उत्तर इथे: sāpi na kāryety āha — ती शंकाही करू नकोस.
मध्वाचार्य. जयद्रथाचा विशेष उल्लेख का: त्याच्या पित्याच्या वरामुळे — जो त्याचे मस्तक जमिनीवर पाडेल, त्याच्या मस्तकाचे तुकडे होतील (कथासंदर्भ).
AI-assisted draft translation — under review.