श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा

भगवद्गीता · Kshetra Kshetrajna Vibhaga Yogaअध्याय 13, श्लोक 28 (13.28)

मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्

समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम्
न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्
॥ 13.28 ॥

samaṃ paśyan hi sarvatra samavasthitamīśvaram
na hinastyātmanā''tmānaṃ tato yāti parāṃ gatim

अनुवाद

"कारण तो सर्वत्र समानपणे स्थित असलेल्या ईश्वराला समान पाहतो, म्हणून तो स्वतःच स्वतःला मारत नाही (हिंसा करत नाही) — आणि परम गती प्राप्त करतो."

भावार्थ

शंकराचार्य. samaṃ paśyan … na hinasti hiṃsāṃ na karoti ātmanā svenaiva svam ātmānam — स्वतःच स्वतःची हिंसा करत नाही; tataḥ tadahiṃsanāt yāti parāṃ … gatiṃ mokṣākhyām — त्या अहिंसेने मोक्ष.

आचार्य रामानुज. ātmānaṃ … jñānaikākāratayā samaṃ paśyan ātmanā manasā svam ātmānaṃ na hinasti, rakṣati, saṃsārāt mocayati — समान पाहत, मनाने स्वतःला मारत नाही — रक्षण करतो, संसारातून सोडवतो.

श्रीधर स्वामी. ātmanā svenaivātmānaṃ na hinasti avidyayā saccidānandarūpam ātmānaṃ tiraskṛtya na vināśayati — स्वतःच आपल्या सत्-चित्-आनंद आत्म्याला अविद्येने झाकून "नष्ट" करत नाही; प्रमाण ईशावास्य: asuryā nāma te lokā … ātmahano janāḥ — आत्म्याचे हनन करणारे अंधाऱ्या लोकांत जातात.

मधुसूदन सरस्वती. ayam aham asmīti śāstradṛṣṭyā sākṣātkurvan — "हाच मी आहे" — शास्त्रदृष्टीने साक्षात्कार करत; आणि rucyutpattaye — रुची जागवण्यासाठी फळ सांगतात.

शंकराचार्य — पुढे. "आत्महनन" याचा अर्थ समजावतात: अज्ञानी ātmānaṃ tiraskṛtya anātmānam ātmatvena parigṛhya — खऱ्या आत्म्याला झाकून, शरीरालाच आत्मा मानून — प्रत्येक जन्मात त्या "आत्म्याला" गमावतो; म्हणून ātmahā sarvaḥ ajñaḥ — प्रत्येक अज्ञानी आत्मघाती.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा ✉ सुधारणा सुचवा