भगवद्गीता · Sankhya Yogaअध्याय 2, श्लोक 11 (2.11)

पहिले वाक्य — एक विरोधाभास. कृष्ण अर्जुनाच्या आतला विरोध दाखवतात: तू शोकही करत आहेस, आणि ज्ञानाच्या गोष्टीही. शंकराचार्य: "तू मूढता आणि पांडित्य — या दोन परस्परविरोधी गोष्टी एकाच वेळी आपल्या ठायी दाखवत आहेस, जसा एखादा उन्मत्त (वेडा) माणूस."

"Prajñāvādān" — कोणत्या गोष्टी? रामानुज स्पष्ट करतात: अर्जुनाच्या "पितरो पतन्ति" (1.42) सारख्या गोष्टी — ज्या शरीराहून वेगळ्या आत्म्याच्या आणि परलोकाच्या ज्ञानावर आधारित आहेत. म्हणजे अर्जुन एकीकडे मानतो की आत्मा शरीरानंतरही राहतो (पितरांचे पतन), आणि दुसरीकडे शरीरांच्या नाशावर शोक करतो. हा विरोध आहे.

कोणासाठी शोक नाही? Gatāsūn agatāsūṃś ca — मेलेले आणि जिवंत, दोघांसाठी. रामानुज येथे एक सूक्ष्म वाचन देतात: gatāsu = शरीरे (जी प्राणहीन, जड आहेत), agatāsu = आत्मे — जो दोन्हींचा स्वभाव जाणतो, तो कोणासाठीही शोक करत नाही. शंकराचार्य: भीष्म, द्रोण इत्यादी शोक करण्यायोग्य नाहीत — आपल्या सदाचारामुळे, आणि पारमार्थिक दृष्ट्या नित्य असल्यामुळे.

कृष्ण कठोर आहेत का? वरवर पाहता कृष्ण दुःख नाकारत आहेत असे वाटते. पण त्यांचा उद्देश अर्जुनाला कारण दाखवणे आहे: तुझे दुःख एका चुकीच्या समजुतीवर उभे आहे. पुढचे श्लोक ती समजूत सुधारतील.