भगवद्गीता · Sankhya Yogaअध्याय 2, श्लोक 43 (2.43)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम्
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति
॥ 2.43 ॥
kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām
kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati
अनुवाद
"…(ते) इच्छांनी भरलेले, स्वर्गालाच परम लक्ष्य मानणारे लोक — पुनर्जन्मरूपी कर्मफळ देणारी, भोग आणि ऐश्वर्य यांच्या प्राप्तीसाठी असंख्य विधिविधानांनी भरलेली (वाणी बोलतात)…" (वाक्य 2.44 मध्ये पूर्ण होते)
भावार्थ
कामनाकेंद्रित धर्म. कृष्ण अशा लोकांची चार लक्षणे सांगतात:
- Kāmātmānaḥ — ज्यांचा स्वभावच कामना आहे (शंकर: kāma-parāḥ).
- Svarga-parāḥ — स्वर्गालाच परम पुरुषार्थ मानणारे.
- त्यांची वाणी janma-karma-phala-pradā — जिचे फळ जन्मच आहे (शंकर: janmaiva karma-phalam). म्हणजे असे कर्म पुन्हा जन्म-मरणाच्या चक्रात आणते.
- Kriyā-viśeṣa-bahulā — विधिविधानांनी भरलेली: शंकर — svarga, paśu, putra (स्वर्ग, पशू, पुत्र) इत्यादींसाठी कर्मांची रेलचेल.
कर्मकांडाची मर्यादा. कृष्ण कर्मकांडाची निंदा करत नाहीत — त्याची मर्यादा सांगतात: भोग आणि ऐश्वर्यासाठी केलेले कर्म पुन्हा जन्म देते; मुक्ती नव्हे.
AI-assisted draft translation — under review.