भगवद्गीता · Sankhya Yogaअध्याय 2, श्लोक 65 (2.65)

दोन फळे. (1) सर्व दुःखांचा अंत; (2) बुद्धीची शीघ्र स्थिरता.

शंकराचार्य: दुःख = ādhyātmikādīnām — आध्यात्मिक (शरीर-मनामुळे), आधिभौतिक (इतर प्राण्यांमुळे), आधिदैविक (निसर्ग/दैवामुळे) — तिन्ही प्रकारची. बुद्धी paryavatiṣṭhate = ākāśam iva pari samantāt avatiṣṭhate — आकाशाप्रमाणे सर्व बाजूंनी स्थित; ātma-svarūpeṇaiva niścalībhavati — आत्मस्वरूपातच निश्चल होते. मग शंकराचार्य वाक्याचे सार देतात: म्हणून राग-द्वेषमुक्त इंद्रियांनी, शास्त्रविरुद्ध नसलेल्या, अपरिहार्य विषयांत युक्त होऊन आचरण करावे.

रामानुज: प्रसाद प्राप्त झाल्यावर prakṛti-saṃsarga-prayukta — प्रकृतीच्या संबंधामुळे होणाऱ्या सर्व दुःखांची हानी. प्रसन्न चित्त = ātmāvalokana-virodhi-doṣa-rahita-manas — आत्मदर्शनात बाधक दोषांपासून रहित मन; तेव्हा vivikta-ātma-viṣayā buddhiḥ mayi paryavatiṣṭhate — प्रकृतीहून विलक्षण आत्म्याला विषय करणारी बुद्धी माझ्यात स्थिर होते.

क्रमाकडे लक्ष द्या: आधी मन निर्मळ (प्रसाद), मग बुद्धी स्थिर. गढूळ पाणी हलत राहते; स्वच्छ, शांत पाण्यात तळ दिसतो.