भगवद्गीता · Karma Yogaअध्याय 3, श्लोक 25 (3.25)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत
कुर्याद् विद्वांस्तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम्
॥ 3.25 ॥
saktāḥ karmaṇyavidvāṃso yathā kurvanti bhārata
kuryād vidvāṃstathā'saktaścikīrṣurlokasaṅgraham
अनुवाद
"हे भारता! जसे अज्ञानी लोक कर्मात आसक्त होऊन कर्म करतात, तसेच ज्ञानी व्यक्तीने, आसक्तीशिवाय, लोकसंग्रह (लोककल्याण) इच्छून कर्म करावे."
भावार्थ
बाहेरून सारखे, आतून वेगळे. कर्म दिसायला तेच; प्रेरणा वेगळी — अज्ञान्यासाठी "asya karmaṇaḥ phalaṃ mama bhaviṣyati" (शंकर) — "या कर्माचे फळ मला मिळेल"; ज्ञान्यासाठी — लोकांचे हित.
शंकराचार्य: vidvān ātmavit — आत्मज्ञानी; cikīrṣuḥ kartum icchuḥ loka-saṅgraham — लोकसंग्रह करण्याच्या इच्छेने. आणि निष्कर्ष: loka-saṅgrahaṃ muktvā — लोकसंग्रहाशिवाय आत्मज्ञान्याचे कोणतेही कर्तव्य नाही.
आचार्य रामानुज — कोण "avidvān", कोण "vidvān"? Avidvāṃsaḥ = ātmani akṛtsna-vidaḥ — आत्म्याला पूर्णपणे न जाणणारे, जे ज्ञानयोगाचे अधिकारी नाहीत, कर्मयोगाचे अधिकारी आहेत — ते आत्मदर्शनासाठी कर्मयोग करतात. Vidvān = आत्म्याला पूर्णपणे जाणणारा, ज्ञानयोगास योग्यही — पण vyapadeśyaḥ śiṣṭaḥ — आदर्श मानला जाणारा — लोकरक्षणासाठी, आपल्या आचरणाने श्रेष्ठ लोकांचा धर्मनिश्चय स्थापित करण्याच्या इच्छेने, karma-yogam eva kuryāt — कर्मयोगच करावा.
AI-assisted draft translation — under review.