भगवद्गीता · Karma Yogaअध्याय 3, श्लोक 9 (3.9)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
यज्ञार्थात् कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर
॥ 3.9 ॥
yajñārthāt karmaṇo'nyatra loko'yaṃ karmabandhanaḥ
tadarthaṃ karma kaunteya muktasaṅgaḥ samācara
अनुवाद
"यज्ञासाठी केलेल्या कर्माशिवाय (इतर) कर्मांनी हा लोक बंधनात पडतो. म्हणून हे कौंतेया, आसक्ती सोडून त्या (यज्ञा)साठीच कर्म उत्तम प्रकारे कर."
भावार्थ
दोन प्रकारची कर्मे. (1) Yajñārtha — यज्ञ/ईश्वरासाठी; (2) anyatra — स्वतःच्या स्वार्थासाठी. दुसरे बांधते; पहिले नाही — अट: mukta-saṅgaḥ, आसक्ती सोडून.
शंकराचार्य: यज्ञ = ईश्वर; ईश्वरासाठी केलेले कर्म बंधन नाही. इतर कर्मांनी लोक karma-bandhana होतो. Mukta-saṅgaḥ = karma-phala-saṅga-varjitaḥ — कर्मफलाच्या आसक्तीपासून रहित.
आचार्य रामानुज: यज्ञ आदींसाठी केलेले काम (जसे धन कमावणे) बांधत नाही; ātmīya-prayojana-śeṣa-bhūte karmaṇi — फक्त स्वतःच्या प्रयोजनासाठी केलेले काम बांधते. आणि फळ: अशा मुक्तसंग यज्ञाने ārādhitaḥ parama-puruṣaḥ — आराधित परमपुरुष (भगवान) अनादी कर्मवासना कापून avyākula-ātmāvalokanaṃ dadāti — शांत आत्मदर्शन देतात.
AI-assisted draft translation — under review.