भगवद्गीता · Jnana Karma Sannyasa Yogaअध्याय 4, श्लोक 8 (4.8)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे
॥ 4.8 ॥
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge
अनुवाद
"सज्जनांच्या रक्षणासाठी, दुष्कर्म्यांच्या विनाशासाठी, आणि धर्माची पुन्हा स्थापना करण्यासाठी मी युगायुगात प्रकट होतो."
भावार्थ
तीन प्रयोजने.
- Paritrāṇa — sādhūnām यांचे रक्षण. शंकराचार्य: sādhūnāṃ san-mārga-sthānām — सन्मार्गावर चालणाऱ्यांचे.
- Vināśa — duṣkṛtām. शंकराचार्य: pāpa-kāriṇām — पाप करणाऱ्यांचा.
- Dharma-saṃsthāpana — शंकराचार्य: dharmasya samyak sthāpanam — धर्माची सम्यक स्थापना.
आचार्य रामानुज — "paritrāṇa" चा कोमल अर्थ. रामानुजांच्या मते साधू म्हणजे vaiṣṇavāgresarāḥ mat-samāśrayaṇe pravṛttāḥ — श्रेष्ठ भक्त, जे माझ्या शरणागतीत गुंतलेले आहेत; जे माझे नाम, कर्म आणि स्वरूप avāṅ-manasa-gocara (वाणी-मनाच्या पलीकडचे) असल्यामुळे, mad-darśanād ṛte — माझ्या दर्शनाशिवाय — स्वतःला सावरूही शकत नाहीत, aṇu-mātra-kālam api kalpa-sahasraṃ manvānāḥ — क्षणभरालाही हजारो कल्प मानतात. त्यांचे रक्षण = mat-svarūpa-ceṣṭitāvalokanālāpādi-dānena — त्यांना आपले स्वरूप, आपली लीला, दर्शन आणि संवाद देऊन. म्हणजे अवताराचे पहिले प्रयोजन भक्तांना आपले सान्निध्य देणे आहे. आणि kṣīṇasya vaidikadharmasya mad-ārādhana-rūpasya ārādhya-svarūpa-pradarśanena — क्षीण झालेल्या, माझ्या आराधनारूप धर्माची, आराध्य (माझे) स्वरूप दाखवून स्थापना. Kṛta-tretādi-yuga-viśeṣa-niyamaḥ api nāsti — कोणत्याही विशिष्ट युगाचा नियमही नाही.
AI-assisted draft translation — under review.