भगवद्गीता · Karma Sannyasa Yogaअध्याय 5, श्लोक 26 (5.26)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्
॥ 5.26 ॥
kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām
abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām
अनुवाद
"काम-क्रोधापासून मुक्त, चित्त ताब्यात ठेवणाऱ्या, आत्म्याला जाणणाऱ्या यतींसाठी ब्रह्म-निर्वाण चोहोबाजूंनी (सर्व बाजूंनी) आहे."
भावार्थ
"Abhitaḥ" — दोन अर्थ.
शंकराचार्य: Abhitaḥ ubhayataḥ jīvatāṃ mṛtānāṃ ca — दोन्ही बाजूंनी, जिवंतपणीही आणि मृत्यूनंतरही, मोक्ष आहे. Yatīnāṃ saṃnyāsinām — यती म्हणजे संन्यासी. आणि अध्यायाचे सार: samyag-darśana-niṣṭhānāṃ saṃnyāsināṃ sadyaḥ muktiḥ uktā — सम्यक्-दर्शनात स्थित संन्याशांची तात्काळ मुक्ती सांगितली; karma-yogaś ca … sattva-śuddhi-jñāna-prāpti-sarva-karma-saṃnyāsa-krameṇa mokṣāya — कर्मयोग चित्तशुद्धी → ज्ञान → सर्व-कर्म-संन्यास या क्रमाने मोक्ष देतो. आता dhyāna-yogaṃ samyag-darśanasya antaraṅgam — ध्यान-योग, जो सम्यक्-दर्शनाचे अंतरंग साधन आहे, अध्याय 6 मध्ये विस्ताराने; 5.27–5.28 हे त्याचे sūtra-sthānīya (सूत्रासारखे) श्लोक आहेत.
आचार्य रामानुज: Yatīnāṃ yatana-śīlānām — यती म्हणजे प्रयत्नशील (संन्यासी नव्हे, साधक); vijitātmanāṃ vijita-manasām; evaṃbhūtānāṃ hastasthaṃ brahma-nirvāṇam — अशांसाठी ब्रह्म-निर्वाण हातात ठेवलेले आहे.
फरक: शंकर — "यती" = संन्यासी, "abhitaḥ" = जिवंतपणी आणि मृत्यूनंतर दोन्ही; रामानुज — "यती" = प्रयत्नशील कर्मयोगीही, "abhitaḥ" = हातात, अगदी जवळ.
AI-assisted draft translation — under review.