भगवद्गीता · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)अध्याय 6, श्लोक 11 (6.11)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम्
॥ 6.11 ॥
śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ
nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram
अनुवाद
"शुद्ध जागी आपले स्थिर आसन मांडावे — ना फार उंच, ना फार खाली — ज्यावर कुश, मृगचर्म आणि वस्त्र (क्रमाने) अंथरलेले असतील."
भावार्थ
शंकराचार्य. Śucau śuddhe vivikte svabhāvataḥ saṃskārato vā — जागा स्वभावतः किंवा स्वच्छतेमुळे शुद्ध, एकांत; sthiram acalam; nātyucchritaṃ nātīva-ucchritaṃ na api atinīcam. क्रमावर टिप्पणी: pāṭha-kramād viparītaḥ atra kramaḥ cailādīnām — अंथरण्याचा क्रम शब्दांच्या उलट आहे: खाली कुश, त्यावर अजिन, सर्वांत वर वस्त्र.
आचार्य रामानुज. Śucau deśe aśucibhiḥ puruṣaiḥ anadhiṣṭhite aparigṛhīte ca aśucibhiḥ vastubhiḥ aspṛṣṭe ca pavitrībhūte deśe — जी जागा अशुद्ध लोकांच्या अधिकारात/वापरात नाही, अशुद्ध वस्तूंनी अस्पर्शित आहे; dārv-ādi-nirmitam — लाकूड इत्यादींचे आसन; आणि एक व्यावहारिक गोष्ट: tasmin manaḥ-prasāda-kare sāpāśraye upaviśya — मन प्रसन्न करणाऱ्या, आधार (पाठ टेकण्याची सोय) असलेल्या आसनावर बसून.
कॉर्पस टिप्पणी: रामानुजांची 6.11 आणि 6.12 वरील टीका कॉर्पसमध्ये एकसारखी आहे (संयुक्त टीका).
AI-assisted draft translation — under review.